Maria van Gelre – Aankleedscene in het Licht van Vermeer

Fotoshoot tijdens filmopnamen in de Burgerzaal in Zutphen op zaterdag
29 september van “Maria van Gelre in vol ornaat”, aankleding door het
kostuumatelier van Het Woud der Verwachting van kostuummodel Roseanne
Trijsburg als Maria van Gelre in het kader van de tentoonstelling “Ik,
Maria van Gelre” in Museum Het Valkhof in Nijmegen (13 oktober 2018
t/m 6 januari 2019). Fotografie: Thijn van de Ven.

In Museum Het Valkhof in Nijmegen is momenteel de tentoonstelling
“Ik, Maria van Gelre” te zien, met als hoogtepunt een 15e eeuws gebe-
denboek, verluchtigd met kleurrijke en verfijnde miniaturen.
De re-enactmentgroep Het Woud der Verwachting, die met verve en oog
voor kwaliteit de middeleeuwen rond 1400 verbeeldt, heeft een natuur-
getrouwe replica gemaakt van het historische kostuum van Maria van
Gelre, zoals dat te zien is op een miniatuur in haar gebedenboek.
Zie ook de website van Het Woud der Verwachting:
http://www.hetwoudderverwachting.nl/

Van de aankleding van dit kostuum werden op 29 september in de middel-
eeuwse Burgerzaal in Zutphen film- en foto-opnamen gemaakt door de re-
enactmentgroep Het Woud der Verwachting. Het mooie natuurlijke dag-
licht dat door de hoge glas-in-lood ramen naar binnen valt, de wit-
gepleisterde muren, de kleurige historische kostuums met een jonge
vrouw als kostuummodel (Roseanne Trijsburg) is voor een fotograaf met
een voorliefde voor Vermeer visueel een lust voor het oog.

De aankleding door de hofdames/costumières werd zo historisch verant-
woord als mogelijk uitgevoerd. Van het witte linnen onderkleed, licht-
blauwe onderjurk met losse rode mouwdelen tot de blauw-witte zijden
pronkjapon en de bewerkelijke hoofdtooi.
Make-up,zoals we dat nu kennen, was in de middeleeuwen niet aan de
orde.

Het licht van Vermeer is het licht van alle tijden…….

De film van Maria van Gelre in vol ornaat door het Woud der Verwach-
ting is inmiddels te zien op YouTube:

Een mooi en smaakvol voorbeeld in dit genre is ook de film
“Strip Show 1850” van Paul en Menno de Nooijer voor het Zeeuws Museum
op YouTube:

Frank Ter Beek – “Het Kleine Melkmeisje”

Gezien met Maria: “Het Kleine Melkmeisje” , video-sculptuur van
kunstenaar Frank Ter Beek in expositie “99+1 – Kunst van Eigen
Bodem” in Museum Het Valkhof, Nijmegen, vrijdag 29 juni 2018.

“I would prefer
to be forgotten,
then rediscovered
in a different age”
Bill Viola

Ik voel mij steeds meer aangesproken door het concept:
“Vermeer, maar dan anders”: hedendaagse kunstenaars, die
zich in hun werk laten inspireren door schilderijen van Vermeer,
en daar vervolgens met eigentijdse middelen in een eigen stijl
een eigen draai aan geven.

Een voorbeeld hiervan is het charmante werk “Het Kleine Melkmeisje”
van kunstenaar Frank Ter Beek, dat ik zag in de tentoonstelling
“99+1 – Kunst van Eigen Bodem” in Museum Het Valkhof in Nijmegen.
Het is een video-installatie, die bestaat uit een zwart gelakt
tafeltje met daarop een klein zwart beamertje en een grijze strip
lood, met daarop geprojecteerd een zich steeds herhalende video-
animatie van een kan die melk uitgiet in een schaal.

Zoals in Het Melkmeisje van Vermeer alle aandacht samenkomt
in de kan, de schaal en het straaltje melk. Ter Beek beperkt zich
alleen nog maar tot de kan, de melk en de schaal. Als zelfstandig
opererende personages in een mini-filmtheatertje. Het lichte licht
op het zware lood. Een heel poëtisch werkje, dat ruimte biedt aan
rijke associaties, net als woorden in een mooi gedicht.


Een mooie artistieke vondst is dat het schaaltje pas verschijnt
als de kan op het punt staat de melk uit te gieten. Zoals de
liefde ook de geliefde nodig heeft om te kunnen stromen. Als de
liefde stroomt, verschijnt de geliefde als vanzelf. De magie in
het Melkmeisje van Vermeer is dat het straaltje melk eeuwig
lijkt te blijven stromen, als een perpetuum mobile.

In de begeleidende catalogus zijn de teksten bij alle kunstwerken
geschreven door Nico Huijbregts. In zijn mooie tekst bij Het
Kleine Melkmeisje van Frank Ter Beek dringt zich meteen de sfeer
van Vermeer op. “Sensibele aandacht…. vredigheid die uitnodigt
tot toegewijd kijken.….een perpetuum mobile dat tijd tot een loos
begrip maakt”. En “In dit werk is het zacht suizende beamertje als
een ouderwetse toverlantaarn, een onmisbaar en essentieel beeld-
element”.

In de tentoonstelling is een wand met 99 foto-portretten van de
deelnemende kunstenaars, gemaakt door fotografe Inge Hondebrink.
Alles in zwart-wit en altijd met bestaand licht gemaakt. Een ode
aan het heldere daglicht/raamlicht zoals je dat bij Vermeer ziet.

Haar foto van fotograaf Theo Jennissen spreekt mij erg aan.
Spannende vlakverdeling, mooi licht en sprekende ogen.

Op YouTube is een videoregistratie van de video-sculptuur Het
Kleine Melkmeisje van Frank Ter beek te zien:

Jenny Boot: “Vermeer…., maar dan anders”

Artikel gelezen in De Gelderlander van 1 mei 2018 door Piet Ven-
huizen: “Vermeer, maar dan anders”. Over het portret van het
Zwarte Meisje met de Parel door de Velpse fotografe
Jenny Boot.

“Vermeer,
maar dan anders”
Piet Venhuizen

Ze heeft dezelfde houding en oogopslag als het Meisje met de Parel
van Vermeer. Ook de parel ontbreekt niet. Alleen is het meisje
zwart en haar kleding ook. De foto, gemaakt door Jenny Boot,
maakt veel indruk.

De inspiratie voor de foto is uiteraard het Meisje met de Parel
van Johannes Vermeer in het Haagse Mauritshuis.
Het portret van het zwarte meisje met de parel is gemaakt door
de Velpse fotografe Jenny Boot. Het was te zien in de expositie
“Het meisje inspireert” in het Vermeer Centrum in Delft van 7 tot
27 april 2018. En daar heeft het indruk gemaakt: het Vermeer
Centrum heeft besloten een van de dertig door Boot afgedrukte
exemplaren van de foto te kopen.

In Amerika verkoopt haar werk goed. “Mijn werk refereert altijd
op een of andere manier aan de Oude Meesters. Voor Amerikanen is
dat exotisch. In dit geval is het een soort kopie, maar meestal
zit alleen de sfeer erin. Het zijn moderne foto’s, maar ze doen
denken aan portretten uit de 17de eeuw”.

Jenny Boot (1969) is begonnen als kapster en hulpverleenster,
onder anderen aan gehandicapten en prostituees. Later studeerde
ze pedagogie, maar uiteindelijk koos ze voor de foto-academie,
in Groningen en Amsterdam. Ze werd modefotografe, maar zag haar
emplooi achteruit gaan door de neergang van de bladen. “Toen ben
ik eigen werk gaan maken”, vertelt ze. “Als vanzelf kwam ik op
deze portretten. Komt misschien doordat ik vroeger geschilderd
heb en toen ook werkte met clair-obscur: vormen in het donker
naar voren halen door er licht op te laten schijnen. Dat deden
oude meesters als Rembrandt ook”.

Licht is een belangrijk aspect in het fotowerk van Jenny Boot.
Ze is ervan overtuigd dat het licht dat een foto kan maken of
breken, hoe mooi een foto, een idee of een model ook is. Door
haar gebruik van licht is ze in staat om haar modellen te vangen
in schilderachtig licht. Jenny maakt in haar studio bij voorkeur
gebruik van natuurlijk daglicht/ raamlicht, net als Vermeer.
Vermeer schildert echter meer in lichtere tonen. De foto’s van
Jenny staan dichter bij het donkere clair-obscur van Rembrandt.
De styling van de modellen en de focus op mooie jonge vrouwen is
wel weer heel erg Vermeer. Rembrandt schildert juist doorleefde,
vaak oudere gezichten.

Een van haar figuur-interieurstukken is “Ode aan Vermeer”, waarin
drie eigentijds gestylde modellen figureren, die zijn ontleend aan
drie afzonderlijke Vermeer-schilderijen: Briefleester in Blauw,
het Meisje met de Parel en het Melkmeisje.

In haar werk vermengt ze klassieke en moderne elementen in de
kostuums en de sfeer, die ze in haar fotowerken oproept. Met name
in de kragen, die gemaakt zijn van eigentijdse materialen als
dollarbiljetten, sigaretten, maandverband en kogels. De vrouwen
in haar foto’s ogen enerzijds traditioneel, ontleend aan de
Hollandse en Vlaamse schilderkunst, maar bij nader inzien ook
heel eigentijds.

Jenny Boot komt uit Sneek en woont pas sinds vorig jaar in Velp.
Ze voelt zich thuis in de kunstenstad Arnhem en heeft een atelier
op een prachtige plek op het Landgoed Mariendaal in Oosterbeek,
waar ik een bezoek mocht brengen aan haar fotostudio.

Ik hou erg van dit soort kunstfotografie, die zich laat inspireren
door de Oude meesters en tegelijk in de vorm en uitwerking juist
heel innovatief en eigentijds wil zijn:
Vermeer…., maar dan anders.

Voor meer foto’s en info over de fotografie van Jenny Boot, verwijs ik
graag naar haar website:
http://www.jennyboot.nl/

Alfred Stevens – Een 19e eeuwse Vermeer

Gezien op zaterdag 21 april 2018: Avro Close Up: “Alfred Stevens –
de man die de vrouw schilderde” over de 19e eeuwse Belgische
“vrouwenschilder” Alfred Stevens.

“Et Dieu….. créa la Femme…”
Roger Vadim

Net als Vermeer legde de Belgische schilder Alfred Stevens (1823-1906)
zich toe op schilderijen van elegante jonge vrouwen in de intieme
leefwereld van hun eigen boudoir. Hij werkte voornamelijk in Brussel
en Parijs.

Evenals Breitner in zijn Meisjes met Kimono, liet Stevens zich graag
inspireren door chinoiserieën en het toen in zwang zijnde Japonisme.

Stevens is een een overgangsfiguur tussen de Franse schilders Courbet
en Manet en begon al te schilderen in een lichter palet met heldere
kleuren. Later overvleugeld door de impressionisten, mag hij zich
tegenwoordig weer in een grotere belangstelling verheugen samen met
andere 19e eeuwse schilders als Bouguereau. Naar mijn smaak is hij
ietwat te gladjes, maar schilderen kon hij !

Alfred Stevens had ook een innige vriendschap met de wereldberoemde
actrice Sarah Bernhardt, die graag in zijn atelier kwam schilderen.