Chardin en Vermeer – “La Fillette au Volant”

Gezien in Düsseldorf, Kunstmuseum und Kunsthalle, 2000

“Until I saw Chardin’s painting,
I never realized how much beauty
lay around me in my parents’ house,
in the half-cleared table,
in the corner of a tablecloth left awry,
in the knife beside the empty oyster shell”
Marcel Proust

Van de Franse schilders uit de 18e eeuw, komt Jean-Baptiste Siméon
Chardin (1699-1779) in zijn intieme figuurstukken nog het dichtst bij
de verstilde interieurs van Vermeer.



Mijn persoonlijke favoriet is het charmante “La Fillette au Volant” met
haar badmintonracket en shuttle. Voor mij zijn de mooiste schil-
derijen juist die, waarin bijna niets gebeurt, laat staan een heel verhaal
wordt verteld. Dat heeft Chardin gemeen met Vermeer. Met name bij
Vermeer’s Melkmeid uit het Rijksmuseum moet ik denken aan wat de
historicus Johan Huizinga wel eens de “Heiligheid van het Alledaagse”
heeft genoemd.

Chardin’s “Jongen die een Kaartenhuis bouwt” is een mooie metafoor
voor het delicate handwerk, dat nodig is om de harmonieuze opbouw
van een goed schilderij in elkaar te zetten.

De glanzende zeepbel van Chardin’s “Bellenblazer” lijkt een beeld-echo
te zijn van de glazen bol aan het plafond in Vermeer’s “Allegorie op het
Geloof”: het zou een zinspeling kunnen zijn op de kwetsbaarheid en
vergankelijkheid van alle aardse schoonheid. Hoewel veel symbolen in
dit schilderij ontleend zijn aan het boek “Iconologia“ van Cesare Ripa,
is het onduidelijk wat de betekenis is van de glazen bol. Er wordt ook
wel eens gezegd dat de glazen bol staat voor het Verstand, dat zowel
alles kan weerspiegelen als bevatten.

Op YouTube is ook deze Franstalige video over Chardin te bekijken
(vanaf 5:15 een fragment met La Fillette au Volant) :