De Wolken van Vermeer

“….far above the clouds she’ll fly
where the morning rain don’t fall
and the sun always shines….”
Gordon Lightfoot

De wolkenlucht in het Gezicht op Delft lijkt een moment in de
ochtend weer te geven, waarop de zon doorbreekt na een
regenbui, die de lucht schoongewassen heeft.

Met zijn voorliefde voor de kleur blauw moet Vermeer met name
een liefhebber zijn geweest van de schone, kraakheldere
lente-luchten met cumulus-wolken, die ontstaan door polaire
luchtstromingen vanuit het noorden. Deze zorgen voor die
prachtige, heldere diepe ultramarijnblauwen in de lucht,
overgaand naar turquoise naar de horizon toe.

De wegtrekkende donkere regenwolk bovenin het schilderij,
zou een metafoor kunnen zijn voor de ramp, die Delft in 1654
trof en waarbij honderden burgers omkwamen (waaronder de
veelbelovende schilder Carel Fabritius): de ontploffing van
het kruitmagazijn in Delft, ook wel de “Delftse Donderslag”
genoemd. De mysterieuze en meeslepende intensiteit van het
schilderij roept een gevoel op als in de song van Johnny Nash:
“I Can See Clearly Now” :

“I can see clearly now, the rain is gone….
….gone are the dark clouds that had me blind
It’s gonna be a bright (bright), bright (bright)
sun-shiny day“

“Strandbeesten” van Theo Jansen

“Een goed idee in één zin”. Ik hou van ijzersterke concepten
die zich in één zin laten vangen en van kunstenaars wiens
oeuvre ontstaan is vanuit één oer-beeld. Bij Theo Jansen is
zijn concept zelfs te vangen in één wóórd: “Strandbeesten”.
Van PVC-buizen en wit zeildoek creëert hij in zijn werkplaats
“strandbeesten”, die hij vervolgens, voortgedreven door de wind,
over het strand aan de noordzee bij Scheveningen laat “lopen”,
temidden van de oerelementen wind, strand en zee. Op het
moment dat de strandbeesten uit zichzelf in beweging komen,
lijken het ineens levende wezens. Een magisch, poëtisch moment.

Berndnaut Smilde – Indoor Cloud

De Nederlandse kunstenaar Berndnaut Smilde is internationaal
bekend geworden met zijn Indoor Clouds. In een binnenruimte
creëert hij wolken, die voor een ogenblik in de ruimte blijven
zweven en die hij vervolgens fotografisch laat vastleggen.
Een heel eenvoudig, maar sterk poëtisch beeld.

Via deze link kom je bij een gesprek met Berdnaut Smilde
over zijn “Nimbus-wolken” –Het Einde van een Wolk:

Gesprek met Berndnaut Smilde

Wolken van Magritte

De surrealist Magritte maakte veel gebruik van wolkenluchten
in zijn schilderijen. Zoals in “La Grande Famille”, “Le Faux Miroir”
en “La Reconnaissance Infinie”.

Een klassiek gedicht over wolken van de dichter
Martinus Nijhoff (1894-1953):

De Wolken

Ik droeg nog kleine kleren, en ik lag
Lang-uit met moeder in de warme hei
De wolken schoven boven ons voorbij
En moeder vroeg wat ‘k in de wolken zag

En ik riep: Scandinavië , en: eenden
Daar gaat een dame, schapen met een herder-
De wond’ren werden woord en dreven verder
Maar ‘k zag dat moeder met een glimlach weende.

Toen kwam de tijd dat ‘k niet naar boven keek,
Ofschoon de hemel van wolken hing,
Ik greep niet naar de vlucht van het vreemde ding
Dat met zijn schaduw langs mijn leven streek.

-Nu ligt mijn jongen naast mij in de heide
En wijst me wat hij in de wolken ziet,
Nu schrei ik zelf, en zie in het verschiet
De verre wolken waarom moeder schreide-

Drie strofen uit de song “Both Sides Now” van de Canadese
singer/songwriter Joni Mitchell raken aan hetzelfde
levensgevoel als het gedicht van Martinus Nijhoff:

Bows and flows of angel hair
And ice cream castles in the air
And faded canyons everywhere
I’ve looked at clouds that way

But now they only block the sun
They rain and snow on everyone
So many things I would have done
But clouds got in my way

I’ve looked at clouds from both sides now
From up and down and still somehow
It’s cloud’s illusions I recall
I really don’t know clouds… at all

Op Youtube is een filmpje te zien over kunstenaar
Berndnaut Smilde, die binnenskamers wolken creëert:

Op YouTube is dit filmpje van Theo Jansen’s “Strandbeesten”
te zien:

Op YouTube is deze vertolking van Joni Mitchell’s
“Both Sides Now” door de zanger Euson te horen:

ook op Youtube: I Can See Clearly Now – Johnny Nash

“Clouds symbolize the veils
that shroud God”
Honore de Balzac