\u201cJe gaat het pas zien
\n als je het door hebt\u201d
\n Johan Cruijff<\/p><\/blockquote>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0248-1024x548.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nVermeer gebruikte de \u201cSpeld en Krijtsnoer\u201d methode bij de constructie
\nvan het centraalperspectief in zijn schilderijen. De Oude Egyptenaren
\ngebruikten al krijtsnoeren bij de opzet van de muurschilderingen
\nin de graven van de farao\u2019s in de Vallei der Koningen. <\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/151-295x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nIn de 17e eeuw was het werk van Hans Vredeman de Vries het standaardwerk
\naangaande het perspectief. Zijn prent \u201cLaboratorium van de Alchemist\u201d roept
\nvoor mij associaties op met Vermeer\u2019s atelier als laboratorium. Kunst en
\nWetenschap waren in de 17e eeuw nog geen strikt gescheiden disciplines.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/143-300x225.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nMet name Jorgen Wadum, de voormalige schilderijen-restaurator
\nvan het Mauritshuis-museum in Den Haag, heeft zich bezig gehouden met
\nde methode waarmee Vermeer het centraalperspectief in zijn schil-
\nderijen construeerde.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0145-1024x548.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDe Deen K.G. Hulten (1949) had al eerder in een artikel ‘Zu Vermeers Atelierbild’
\nin het Konsthistorisk Tidskrift de interessante vondst gemeld, dat in het
\nschilderij \u201cDe Schilderconst\u201d in Wenen precies op de plek van het verdwijnpunt
\nvan de perspectieflijnen een speldegaatje in de verflaag en het linnen zit. Onder
\nde knop van de onderste roe van de landkaart.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/05b-1024x548.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/05a2-1024x548.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n<\/p>\nLater heeft Jorgen Wadum in meerdere Vermeers zo\u2019n speldegaatje gevonden,
\nwaaronder het Melkmeisje, de Dublin-Vermeer, De Muziekles en de Staande
\nClavecimbelspeelster in Londen en de Allegorie op het Geloof in New York.
\nBij de \u201cLady Writing a Letter With her Maid\u201d uit Dublin zit het gaatje zelfs
\nin het oog van de Briefschrijvende Dame ! <\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/05c-1024x547.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/03a7-1024x548.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n<\/p>\nWadum heeft in een aanschouwelijke reconstructie laten zien hoe Vermeer zijn
\nperspectieflijnen trok met behulp van een krijtsnoer bevestigd aan een speld
\nin het Verdwijnpunt. Door het krijtsnoer op de juiste positie strak te trekken
\nen tegen het canvas terug te laten schieten, verkreeg hij op zijn doek in krijt
\nde perspectivische hulplijnen, die hij nodig had voor de glas in lood ramen en
\nde zwart-wit tegelvloeren. Deze krijtlijnen kon hij vervolgens met pen of
\npenseel overschilderen. Het speldegaatje is vrijwel het enige fysieke bewijs
\nvan Vermeer\u2019s werkwijze.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/1012-1024x408.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/118-1024x403.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/123-263x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n<\/p>\nDe tegelvloeren construeerde Vermeer met twee Vluchtpunten aan weerszijden
\nvan het doek op de horizonlijn.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/07c-1024x548.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n Vermeer\u2019s gebruik van het centraalperspectief mag in hedendaagse ogen geen
\n\u201crocket science\u201d zijn, in al zijn eenvoud blijkt het een uiterst effectief
\nhulpmiddel om de illusie van ruimte te cre\u00ebren. Zonder het lijnenspel van de
\nvloertegels en glas-in-lood strips van de raamvensters heeft het schilderij
\nveel minder diepte en ruimtewerking en wordt het \u201cplatter\u201d.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0910.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nIn de tegelvloeren van de vroege \u201cWijnglas-Vermeers\u201d uit Braunschweig en
\nBerlijn is goed te zien, dat Vermeer hier het weergeven van het perspectief
\nnog niet helemaal onder de knie heeft. Met name aan de rechterzijde is de
\ntegelvloer \u201cperspectivisch broddelwerk\u201d.
\nLater zou Pieter Teding van Berkhout, een bezoeker aan Vermeer\u2019s atelier,
\nhet latere werk van Vermeer juist aanprijzen vanwege \u201chet buitengewone en
\nwonderlijke perspectief\u201d\u2026\u2026<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/163-1024x490.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nMeesterwerken zien er soms bedrieglijk eenvoudig en vanzelfsprekend uit,
\nomdat de meester steeds de juiste keuzes heeft gemaakt, die de werking
\nvan het geheel versterken en de eenvoud in de ingewikkelde veelvoud zichtbaar
\nlaat worden, als in een wiskundige formule. Perspectief als \u201cdoorzichtkunde\u201d
\nin meerdere betekenissen.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0813.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0718.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tOp YouTube is een mooie film te zien van Jaap Drupsteen, waarin hedendaagse
\nmuziek, de architectuur van Jan Vredeman de Vries (uit de 17e eeuw), speciale
\ntelevisietechnieken en decors en kostuums tot \u00e9\u00e9n (sprookjesachtig) geheel
\nzijn verweven. Met muziek van het Willem Breuker Kollektief:<\/p>\n
https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=7QHkmORnctI<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201cVermeer in Perspectief\u201d, Jorgen Wadum in Vermeer-catalogus 1996. \u201cJe gaat het pas zien als je het door hebt\u201d Johan Cruijff Vermeer gebruikte de \u201cSpeld en Krijtsnoer\u201d methode bij de constructie van het centraalperspectief in zijn schilderijen. De Oude Egyptenaren gebruikten al krijtsnoeren bij de opzet van de muurschilderingen in de graven van de farao\u2019s in … Lees verder Perspectief-studie Vermeer – Jorgen Wadum<\/span>