{"id":2175,"date":"2016-09-05T13:14:28","date_gmt":"2016-09-05T12:14:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?p=2175"},"modified":"2016-09-05T21:39:21","modified_gmt":"2016-09-05T20:39:21","slug":"vermeer-painting-and-optics","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?p=2175","title":{"rendered":"Vermeer &#8211; &#8220;Painting and Optics&#8221;"},"content":{"rendered":"<blockquote><p>\n&#8220;Art and music shine a light<br \/>\n of meaning on ordinary life,<br \/>\n and through them we are able<br \/>\n to confront the things that<br \/>\n trouble us<br \/>\n and to find consolation and<br \/>\n peace in their presence&#8221;<br \/>\n Roger Scruton<\/p><\/blockquote>\n<p>In het boek \u201cVermeer\u2019s Camera\u201d van Philip Steadman (2002) en de film<br \/>\n\u201cTim\u2019s Vermeer\u201d van Tim Jenison (2013) is al uitvoerig ge\u00ebxperimenteerd<br \/>\nof en zo ja met welke optische middelen Vermeer zijn schilderijen<br \/>\nzou kunnen hebben vervaardigd.<\/p>\n<p><div id='gallery-1' class='gallery galleryid-2175 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=2176'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"328\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0148.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0148.jpg 920w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0148-300x163.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n<br \/>\n<div id='gallery-2' class='gallery galleryid-2175 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=2177'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"328\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0252.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0252.jpg 920w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0252-300x163.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n<\/p>\n<p>Op deze plek wil ik nader ingaan op twee hints naar Vermeer\u2019s werkwijze<br \/>\ndie de meester z\u00e9lf in zijn schilderijen heeft laten zien:<br \/>\nin de spiegel boven het clavecimbel in de Muziekles en in de glazen bol<br \/>\nin de Allegorie op het Geloof.<\/p>\n<p><div id='gallery-3' class='gallery galleryid-2175 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=2178'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"328\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0344.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0344.jpg 920w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0344-300x163.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n<br \/>\n<div id='gallery-4' class='gallery galleryid-2175 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=2179'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"472\" height=\"500\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0438.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0438.jpg 472w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0438-283x300.jpg 283w\" sizes=\"auto, (max-width: 472px) 100vw, 472px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n<\/p>\n<p>In de glazen bol van de Allegorie van het Geloof in New York zijn<br \/>\nduidelijk de drie ramen van Vermeer\u2019s atelier te zien en hoe hij de<br \/>\nlichtval op het tafereel voor hem regelde door de ramen deels te<br \/>\nverduisteren. Intrigerend is de zwarte rechthoek die voor de witte<br \/>\nachterwand van de kamer is te zien. Is dit een \u201ctent-type&#8221; Camera<br \/>\nObscura ?<\/p>\n<div id='gallery-5' class='gallery galleryid-2175 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=2180'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"328\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0532.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0532.jpg 920w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0532-300x163.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Wat Vermeer hier duidelijk laat zien is dat hij zijn taferelen in zijn<br \/>\natelier daadwerkelijk ensceneerde als een tableau vivant en de scene<br \/>\nook uitlichtte als een theaterlichtman, maar dan met raamluiken en<br \/>\ngordijnen ipv hedendaagse lichtspots. De lichtval in het schilderij<br \/>\nkomt overeen met de wijze waarop hij de drie ramen in zijn atelier deels<br \/>\nheeft verduisterd. Hij zag de scene dus in grote lijnen daadwerkelijk<br \/>\nvoor zich.<\/p>\n<div id='gallery-6' class='gallery galleryid-2175 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=2181'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"454\" height=\"500\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0627.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0627.jpg 454w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0627-272x300.jpg 272w\" sizes=\"auto, (max-width: 454px) 100vw, 454px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>In de spiegel boven het clavecimbel in de Muziekles in Londen is achter<br \/>\nde weerspiegeling van het meisje in de spiegel ook weer de achterwand<br \/>\nvan de kamer te zien. We zien daar een schilderezel, de mouw van de<br \/>\nschilder en de witte achterwand. Tussen de ezel en de mouw is een laag,<br \/>\nhouten kastje te zien met een grote ronde opening; er staat iets, maar<br \/>\nhet is niet goed te zien wat. Is dit meer een \u201ctafel-type\u201d Camera<br \/>\nObscura ?<\/p>\n<div id='gallery-7' class='gallery galleryid-2175 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=2182'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"328\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0722.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0722.jpg 920w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0722-300x163.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Een ding is zeker: het lichtbeeld in een camera obscura is veel te<br \/>\nlichtzwak om direct bruikbaar te zijn voor een schilder, en al helemaal<br \/>\nvoor halfverduisterde scenes als de Vrouw met Weegschaal in Washington<br \/>\nen de Allegorie op het Geloof in New York. Met lens-projecties krijg je<br \/>\nnooit een voldoende lichtsterk beeld. Met een spiegel wel. Maar in het<br \/>\ngeval van een spiegel heb je dan wel een dubbele spiegel nodig, om de<br \/>\nspiegel-omkering weer op te heffen. Ik kan me de schemerige scene van de<br \/>\nVrouw met Weegschaal heel goed voorstellen als gezien in een spiegel met<br \/>\neen zwarte ebbenhouten lijst.<\/p>\n<div id='gallery-8' class='gallery galleryid-2175 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=2183'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"347\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/1015.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/1015.jpg 870w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/1015-300x172.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Persoonlijk stel ik me Vermeer\u2019s atelier voor als een mini-theater, een<br \/>\nschilder-atelier en een optisch laboratorium, waarin hij experimenteerde<br \/>\nmet een heel arsenaal aan optische middelen als lenzen, holle spiegels,<br \/>\nmeerdere vlakke spiegels en Camera Obscura-opstellingen. Ik geloof niet<br \/>\ndat hij \u00e9\u00e9n \u201ctrucje\u201d had, maar proefondervindelijk zich een heel scala aan<br \/>\nhandigheidjes eigen maakte, die hem hielpen bij het cre\u00ebren van zijn<br \/>\nlichtbeelden. Overigens: met een \u201ctrukendoos\u201d alleen krijg je nog lang<br \/>\ngeen Vermeer; zo\u2019n krachtige visie, dat feilloze gevoel voor compositie<br \/>\nen verfijnde smaak, daar moet je toch echt een groot k\u00fanstenaar voor zijn.<\/p>\n<p><div id='gallery-9' class='gallery galleryid-2175 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=2184'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"500\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/1112.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/1112.jpg 500w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/1112-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/1112-300x300.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n<br \/>\n<div id='gallery-10' class='gallery galleryid-2175 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=2185'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"242\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/126.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/126.jpg 700w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/126-300x120.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n<\/p>\n<p>Sinds 2 juli 2016 loopt er het project \u201cHound in the Hunt\u201d van Tim Jenison<br \/>\nen Jonathan Janson in het MONA-museum in Hobart, Australi\u00eb waarin deze<br \/>\nVermeer-liefhebbers proberen daadwerkelijk te reconstrueren hoe Vermeer<br \/>\nzijn schilderijen met optische hulpmiddelen zou kunnen hebben vervaardigd.<br \/>\nIk heb persoonlijk een zwak voor dit soort \u201cout of the box Vermeer-<br \/>\navonturiers\u201d. Ik ben er namelijk zelf ook een.<\/p>\n<p>De \u201ccomparator\u201d-spiegel van Tim Jenison vind ik wel een interessante vondst.<br \/>\nIn dit YouTube-filmpje is te zien hoe het werkt:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Tim&#039;s Vermeer with Fine Art Connoisseur\" width=\"604\" height=\"340\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/HrQZzLSVlGY?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Art and music shine a light of meaning on ordinary life, and through them we are able to confront the things that trouble us and to find consolation and peace in their presence&#8221; Roger Scruton In het boek \u201cVermeer\u2019s Camera\u201d van Philip Steadman (2002) en de film \u201cTim\u2019s Vermeer\u201d van Tim Jenison (2013) is al &hellip; <a href=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?p=2175\" class=\"more-link\">Lees verder <span class=\"screen-reader-text\">Vermeer &#8211; &#8220;Painting and Optics&#8221;<\/span> <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1,5],"tags":[],"class_list":["post-2175","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-geen-categorie","category-schilderijen"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2175","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2175"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2175\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2189,"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2175\/revisions\/2189"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2175"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2175"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}