\n\u201cSupreme serenity still remains
\n the ideal of all great art\u201d
\n Franz Liszt<\/p><\/blockquote>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0283.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/2712.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDe verstilde schoonheid van de fotoserie Xteriors van de
\nNederlandse fotografe Desiree Dolron doet in haar serene
\nstilering denken aan Vermeer en de Vlaamse Primitieven,
\nmaar de sfeer is meer melancholisch. Het licht stroomt traag
\nnaar binnen door hoge raamvensters. Jonge vrouwen in zwarte
\njurken blikken onbestemd naar buiten.<\/p>\n
Digitale beeldbewerking brengt de fotografie terug naar waar
\nze vandaan komt: de schilderkunst.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/324.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDigitale beeldbewerking geeft de hedendaagse fotografie een
\n\u201ctool\u201d om fotografische beelden te stileren. In wezen brengt
\nze de fotografie terug naar haar oorsprong: de schilderkunst.
\nDoor stilerende beeldbewerking kan een foto-kunstenaar een
\nsereniteit in zijn fotografisch verkregen beelden leggen,
\ndie doet denken aan een schilder als Johannes Vermeer. Het
\nresultaat is een vorm van \u201cdigitale foto-schilderkunst\u201d. <\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0174.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDesiree Dolron bewondert Vermeer om zijn lichtwerking,
\nkleurgebruik en compositie. De techniek van de klassieke
\nportretkunst heeft zij met camera en computer proberen te
\nbenaderen. Na de ge\u00ebnsceneerde fotoshoot, is ze voor het
\ncomputerbeeldscherm eindeloos bezig de miljoenen pixels te
\nbewerken, tot ze de gewenste lichtwaarden heeft en daarmee
\nhaar beelden een zweem meegeeft van Vermeer of de Vlaamse
\nPrimitieven. De sereniteit en het mysterie, die deze
\nschilders in hun werk wisten te leggen, benadert de
\nfotograaf meesterlijk in portretten die door lichtval en
\nsubtiele digitale aanpassingen nauwelijks nog aan foto\u2019s
\ndoen denken.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/1918.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0651.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/1720.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nStilering is het vormgeven van een ideale eenheid en
\nharmonie van licht, kleuren, vormen, lijnen en compositie,
\ndie een beeld \u201csterker en duurzamer\u201d maken. Een voorbeeld
\nvan stilering bij Dolron en Vermeer is het \u201cwegschilderen\u201d
\nvan de wenkbrauwen, waardoor in het gezicht de ogen groter
\nen sprekender lijken. De foto\u2019s van Desiree Dolron zijn
\ntot in het uiterste gestileerd, net als de schilderijen
\nvan Vermeer. De amandelvormige, oosterse ogen, het hoge
\nvoorhoofd, het strak naar achteren gekamde, zorgvuldig
\ngestileerde haar, de bijna doorschijnend bleke huid:
\nalles is stilering. Haar mysterieuze blik is onpeilbaar
\nen geeft haar gevoelens niet prijs.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/333.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0939.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nVoor Desiree Dolron begon alles met een toevallige
\nontmoeting met een jong meisje, Catya, dat sprekend
\nlijkt op het ‘Portret van een Jonge Vrouw’ dat Petrus
\nChristus rond 1470 schilderde, \u00e9\u00e9n van haar lievelings-
\nportretten. Het schilderij hangt in een museum in Berlijn.
\n“Het was zo’n schok om bijna 600 jaar later een meisje te
\nzien dat zo onwaarschijnlijk op dit portret lijkt”.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/2013.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nLang is ze op zoek geweest naar een geschikte locatie
\nwaar ze haar modellen kon laten poseren. Ze vond die
\nuiteindelijk in het achttiende-eeuwse landhuis Oud-
\nAmelisweerd bij Utrecht, met precies de lichtinval,
\narchitectuur en sfeer die ze zocht. <\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/219.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/383.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nZelf heb ik ook een ge\u00ebnsceneerde Vermeer-fotoshoot gedaan
\nin het toen tijdelijk leegstaande landhuis Oud-Amelisweerd,
\nwaar het daglicht vanwege de hoge ramen en de lege
\ninterieurs inderdaad uitzonderlijk mooi is. Maar het is de
\nindringende stilering in de beeldbewerking, die van een mooie
\nfoto pas echt foto-k\u00fanst maakt, zoals bij Desiree Dolron.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0554.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nHet is niet zo dat ze het werk van Vermeer of de Vlaamse
\nPrimitieven bewust probeert te benaderen. Vaak ziet ze zelf
\npas later de gelijkenis, zegt ze. “Het onderbewuste lijkt
\neen grote beeldbank te zijn, waaruit je vaak zonder het te
\nweten idee\u00ebn put”. In haar stijl als fotografe grijpt
\nDolron ook terug naar het picturalisme uit het begin van de
\nvorige eeuw. Dat geeft haar werk een schilderkunstige
\nkwaliteit en uitstraling.<\/p>\n
Interieurschilderijen van Vilhelm Hammershoi<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/314.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/293.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nWat mij persoonlijk aanspreekt in Vermeer\u2019s schilderijen is
\nwelk een vrede \u00e9n levensvreugde er in stilte kan heersen.
\nBij Vermeer is het leven licht, kleurrijk en doorzichtig.
\nBij Hammershoi overheerst toch het zwart van een zwaar-
\nmoediger en somber Deens calvinisme, meer een meditatie op het
\nmysterie van de dood. Bij Vermeer heerst in de stilte van
\nhet licht het mysterie van het leven zelf. Vermeer is een
\nmeester in het stil zetten van de tijd , waarin het licht
\njuist tot leven komt. In de verstilling liggen leven en
\ndood dicht bij elkaar. \u201cStil Leven\u201d of \u201cNature Morte\u201d.
\nIn het licht van Vermeer slaat de balans door naar het
\nleven.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/1223.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nIn de schilderkunst bestaan definities van verschillende
\nnivo\u2019s van kunstenaarschap: ik hou overigens niet van het
\nklakkeloos indelen van kunstenaars door ze etiketten op
\nte plakken, maar als denkkader vind ik de onderstaande
\nbegrippen wel interessant. In het geval van Vermeer kun
\nje alle vijf begrippen wel in zijn werk terugvinden. Voor
\nde foto-serie Xteriors van Desiree Dolron geldt eigenlijk
\nhetzelfde.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/374.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nTranslatio\/interpretatio<\/strong>: een vertaling, parafrase of Imitatio<\/strong> \u2013 imiteren van de stijl van een meester\/ Variatio<\/strong> \u2013 herhalen van en vari\u00ebren op bestaande Aemulatio<\/strong> \u2013 uitgaan van een groot voorbeeld met het Inventio<\/strong> \u2013 het (uit-)vinden van een nieuw en uniek Voor een hedendaags kunstenaar is Aemulatio van de
\nkopi\u00ebren\/naschilderen van een bestaand beroemd kunstwerk.
\nVia Google afbeeldingen kom je een stortvloed tegen van
\nparafrases op de Mona Lisa van Leonardo of het Meisje
\nmet de Parel van Vermeer. Digitale spielereien, vermaak.
\nKopi\u00ebren kan echter beslist een heel zinvolle leerschool zijn voor
\nbeginnende kunstenaars. De Vermeer-pastiches van George
\nDeem vallen wat mij betreft in de categorie van Translatio.
\n![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/344.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n<\/p>\n
\nkunstenaar: Bv. een hedendaags onderwerp schilderen in
\nde stijl van Vermeer. De Engelse fotograaf Tom Hunter
\nfotografeert zijn krakersvrienden in de stijl van
\nVermeer, wat compositieschema en licht betreft. De
\ninterieur-schilderijen van Vilhelm Hammershoi zou je
\nook kunnen zien als een Deense Imitatio van Vermeer.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/362-1024x339.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n
\nbeelden in een andere vorm. Picasso schilderde een
\nserie van variaties op het meesterwerk Las Meninas van Velazquez
\nin zijn eigen stijl.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/355.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n
\noogmerk dit nog te verbeteren. Dat is precies wat
\nVermeer doet: hij ontleent zijn voorbeelden aan
\nandere meesters als De Hoogh en Ter Borgh – of zoals in
\nbovenstaand voorbeeld Caspar Netscher – en tilt ze
\nnaar het nivo van absolute en klassieke meesterwerken.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/511-1024x466.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n
\nconcept, stijl, techniek of beeldtaal in de kunst.
\nExperiment en vernieuwing. Picasso was een meester
\nop dit gebied. De inventio van Vermeer zou je kunnen
\nnoemen: zuivere licht-schilderkunst. Al of niet met
\nbehulp van optische uitvindingen als de camera obscura.
\nHet concept van \u201cverf = licht\u201d. Toch beschouw ik
\nVermeer niet als een echte vernieuwer, maar eerder
\nals een \u201cvoltooier\u201d, staande op de schouders van
\nzijn voorgangers en tijdgenoten.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/1423.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n
\nschilderkunst van Vermeer eigenlijk onbegonnen werk:
\nVermeer\u2019s meesterwerken lijken het absolute hoogtepunt
\nvan een artistieke stroming en ontwikkeling te zijn,
\nwaarna geen verbetering meer mogelijk is. \u201cBeter\u201d
\nkan niet meer, \u201canders\u201d wel. En dat is precies waar
\nde hedendaagse kunst zich op richt, met wisselend
\nsucces. Toch lijkt het heilig verklaarde dogma van
\nvernieuwing en experiment inmiddels ook weer erg
\nachterhaald, omdat het al te vaak kan leiden tot
\nwegwerp-kunst van matige kwaliteit.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0015.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/258.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n