\u201cA painter paints
\npictures on canvas.
\nMusicians paint their
\npictures on silence\u201d
\nLeopold Stokowski<\/p><\/blockquote>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0016.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nOp een aantal schilderijen van Vermeer met muziek-scenes staan ver-
\nschillende varianten van een oogstrelend en kostbaar muziekinstrument
\nafgebeeld: het virginaal, ook wel clavecimbel, spinet, of harpsichord
\ngenoemd. <\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0179-1024x466.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nOp de Muziekles in Londen staat een virginaal afgebeeld met
\nop de dekplaat de latijnse spreuk: Musica Letitiae Comes Medicina
\nDolorum \u2013 \u201cMuziek is een Metgezel van de Vreugde en een Medicijn voor
\nde Smart\u201d. Dit exemplaar wordt toegeschreven aan de beroemde Antwerpse
\nvirginaalbouwer Andreas Ruckers (1579-1645).<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0288-1024x384.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0376-1024x371.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n<\/p>\nEen ander model zien we in de Staande en Zittende Virginaalspeelster
\nin de National Gallery in Londen: de dekplaat is hier versierd met een
\nlandschapschildering. De klankkast en het onderstel zijn gemarmerd.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/335-1024x437.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/345.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/433.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/452.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nIn het Concert in Boston (helaas nog steeds gestolen) is een \u201cFrans\u201d
\nVirginaal afgebeeld, waarbij het klavier\/toetsenbord aan de zijkant
\ngeplaatst is en de dekplaat de vorm van een vleugel heeft,
\nbeschilderd met een arcadisch landschap. Het jonge meisje aan het
\nvirginaal is mijn persoonlijke favoriet onder de virginaalspeelsters
\nvan Vermeer.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/315-1024x420.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/304-1024x347.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nBij de Haagse kunsthandel Hoogsteder & Hoogsteder is in 2000 een
\nschilderij ontdekt dat tweemaal voorkomt op \u00e9\u00e9n en hetzelfde doek van
\nJohannes Vermeer. Het gaat om het Berglandschap met reizigers (38 bij
\n68 cm) van de Delftse kunstenaar Pieter Anthonisz. van Groenewegen
\n(Delft ca. 1600-Den Haag 1658). Vermeer kopieerde het op de achterwand
\nvan zijn schilderij Staande Virginaalspeelster en hij kopieerde het
\nnogmaals op het deksel van het virginaal dat een van zijn anonieme
\nmodellen bespeelt.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/325.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nKunsthandel Hoogsteder, die het werk al geruime tijd in bezit heeft,
\nnam voor meer informatie over het landschap contact op met Gregor Weber,
\nde toenmalige conservator van de Gem\u00e4lde-galerie Alte Meister in
\nDresden. Weber, bezig met onderzoek naar de schilderijen `in’ de
\nschilderijen van Vermeer, herkende de Van Groenewegen. Om vast te
\nstellen of het inderdaad om datzelfde landschap ging, maakte hij
\ncomputersimulaties en -montages. En daaruit blijkt nu dat Vermeer
\nin beide gevallen het oorspronkelijke schilderij `aanpaste’. Aan de
\nwand van zijn Staande Virginaalspeelster maakte hij Van Groenewegens
\nlandschap vierkanter, en benadrukte de rechterzijde van het doek.<\/p>\n
Link website: De virginalen die we zien in diverse schilderijen van Vermeer In 2003 heb ik zelf een replica gebouwd van het Ruckers- virginaal in Van Vermeer\u2019s tijdgenoot Gabriel Metsu bevindt zich een mooie Muziekles Stichtende latijnse spreuken waren erg populair als motto op het Deze foto van de Japanse fotograaf Sugimoto is van de reconstructie Ik heb mijn eigen virginaal-replica gebruikt bij fotoshoots in mijn
\nHoogsteder – Vermeer<\/a><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0842-1024x458.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/0941.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n
\nkunnen waarschijnlijk worden toegeschreven aan de familie Ruckers:
\nwaaronder de Muziekles, en andere taferelen van jonge vrouwen aan een
\nvirginaal. Zo zien we op twee virginalen, die Andreas Ruckers gebouwd
\nheeft (resp. in 1624 and in 1640), het latijnse motto dat de muziek,
\neen kunstvorm die Vermeer na aan het hart lag, definieert als een
\n\u201cmetgezel van vreugde en een medicijn voor de smart\u201d: Musica Laetitiae
\nComes Medicina Dolorum.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/1628.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/1723.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/444.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n
\nde Muziekles van Vermeer, dwz. alleen de kast met alle versieringen,
\nzonder het binnenwerk met snaren, etc. Dus geen muziekinstrument, maar
\neen decorstuk\/studio-prop voor fotoshoots en video\u2019s.
\nZelfs in blank hout vond ik het al mooi om te zien. Typisch voor de
\nAntwerpse virginaalbouwer Ruckers is het siermotief van de dubbele
\ndolfijntjes. Ook in Nederland zijn er heden ten dage zo\u2019n tien \u00e9chte
\nvirginaalbouwers werkzaam waaronder Titus Crijnen, Onno Peper, Gerrit
\nKlop, etc. Historische muziekinstrumenten en \u2013festivals staan in een
\nnog steeds toenemende belangstelling.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/2212.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/238.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n(1658) met virginaal in de National Gallery, Londen. Ook Jan Steen,
\nFrans van Mieris, Gerrit Dou, Gerard Ter Borch, Emanuel De Witte, en
\nJacob Ochtervelt schilderden werken met een jonge vrouw aan een
\nvirginaal, dat een gewild pronkstuk was voor een rijk interieur.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/2513.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/2611.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/2713.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n
\ndeksel van een virginaal, bijvoorbeeld:
\nScientia Non Habet Inimicum Nisi Ignorantem<\/strong> \u2013
\nWetenschap heeft geen Vijand Behalve de Onwetende
\nMusica Laborum Dulce Levamen<\/strong> \u2013
\nMuziek is een Zoete Verlichting van het Werk
\nOmnis Spiritus Laudet Dominum<\/strong> \u2013
\nLaat Alles wat Adem heeft de Heer Loven\u201d
\nAures Animi Fores<\/strong> \u2013
\nDe Oren zijn de Poort naar de Ziel
\nQuis Ut Deus<\/strong> \u2013 Wie is als God ?
\nSoli Deo Gloria<\/strong> \u2013 Alleen aan God de Eer<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/1817-1024x393.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/1921.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/2016.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n
\nvan de Muziekles van Vermeer in Mme Tussauds in Amsterdam in 1999.
\nHet virginaal is een replica van een origineel Ruckers-virginaal
\nin het Rijksmuseum Amsterdam, met het motto Musica Laborum Dulce
\nLevamen \u2013 Muziek is een Zoete Verlichting van het Werk.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/384.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/396.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/406.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/415.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n
\neigen studio, in de Spinzaal van het Elisabeth Weeshuis in Culemborg,
\nin een theater-studio in Strijp-S in Eindhoven en in het landhuis
\nOud Amelisweerd bij Utrecht. Kostuummodel is kunsthistorica Merel
\nvan den Nieuwenhof.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/295.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/423-238x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n