\u201cFirst rule of restoration:
\nfollow the intention of the artist,
\nnever try to improve on him\u201d
\nJ.M. Coetzee<\/p><\/blockquote>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/02-8.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/03-10.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nEen \u2018nieuwe\u2019 Vermeer. Zo presenteert de Gem\u00e4ldegalerie Alte
\nMeister in Dresden het sensationele resultaat van de voorlopige
\nrestauratie van het schilderij Brieflezend meisje bij het
\nvenster (ca. 1657), een van de 35 schilderijen die met zekerheid
\naan Johannes Vermeer (1632-1675) zijn toegeschreven.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/04-6.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nIn de achtergrond van het schilderij blijkt onder een overschil-
\ndering een grote afbeelding van een Cupido, een Romeins liefdes-
\ngodje, schuil te gaan. Dit \u2018schilderij in een schilderij\u2019, een
\ntypisch Vermeer-stijlkenmerk, werd veertig jaar geleden bij een
\nr\u00f6ntgenopname al waargenomen.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/01-8.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nLange tijd veronderstelden kunsthistorici dat de Delftse schilder
\nde Cupido zelf had overschilderd. Maar uit verfonderzoek en
\nmeer r\u00f6ntgenopnames, waarbij ook het Rijksmuseum Amsterdam heeft
\nmeegeholpen, is vast komen te staan dat de overschildering van
\naanzienlijk recenter datum is dan de rest van het schilderij en
\ndateert van na Vermeers dood.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/11-5.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nEen belangrijke aanwijzing voor die conclusie was dat het over-
\ngeschilderde stuk muur aanzienlijk donkerder was dan de rest van
\nde muur. De verklaring: op het moment dat de Cupido werd over-
\nschilderd was het schilderij al tientallen jaren oud. De oor-
\nspronkelijke verflaag zat onder een laag vuil en de vernislaag
\nwas verdonkerd. Bij de overschildering werd de kleur van de
\nachtergrond daarop aangepast.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/25-3.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nNa overleg met een internationaal team van kunsthistorici is
\nbegin 2018 besloten om de overschildering voorzichtig te ver-
\nwijderen. De restaurator van het museum is nu halverwege die
\nklus. Tot 16 juni is het voorlopig resultaat in Dresden te zien.
\nHet voltooien van de restauratie zal nog zeker een jaar duren.
\nMet een scalpel zal de overschildering millimeter voor milli-
\nmeter worden verwijderd.
\nBron: NRC Nieuws 2019\/05\/07<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/08-5.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/09-6.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/15-5-1024x354.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nHetzelfde Cupido-schilderij figureert in twee andere schilde-
\nrijen van Vermeer. De Staande Clavecimbelspeelster in de
\nNational Gallery in Londen en de Girl Interrupted at her Music
\nin de Frick Collection in New York.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/20-4.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/21-5.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nHet Cupido-schilderij is in de stijl van Cesar van Everdingen.
\nVergelijk de Cupido in het schilderij met de Cupido met Glazen
\nBol van Van Everdingen. Het origineel in Vermeer\u2019s schilderij
\nis helaas niet bewaard gebleven, maar in een beschrijving van
\nde inventaris van zijn weduwe, een jaar na zijn dood opgesteld,
\nis sprake van \u201eEen Cupido\u201d. Het is een van die props uit de
\neigen inventaris van Vermeer, die bij herhaling in zijn schil-
\nderijen terugkeren.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/24-5.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nBij de afname van het sterk vergeelde vernis komen de koele
\nkleuren van Vermeer weer tevoorschijn. Vooral het blauw van
\nVermeer, zijn lievelingskleur. Vuistregel in het restauratievak
\nis dat elke restauratie toegevoegd aan de originele verflaag
\nreversibel moet zijn, weer ongedaan moet kunnen worden gemaakt.
\nBij het verwijderen met een scalpel van een latere overschil-
\ndering\/retouches is dit natuurlijk niet het geval. Het team van
\ndeskundigen zal 100 % zeker zijn geweest dat de overschildering
\nvan het Cupido-schilderij met de lege muur van een latere hand
\nwas.<\/p>\n
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDe Briefleserin is een jeugdwerk van Vermeer uit 1657. Zijn
\nvroege werken zijn meer volgepropt dan zijn rijpe en late,
\nlegere werken. Het zou zo maar kunnen dat Vermeer de Brief-
\nleserin in een latere periode wel met een lege muur had
\ngeschilderd. Al is het \u201cschilderij in een schilderij\u201d net
\nals de lege muur ook een typisch Vermeer-stijlkenmerk.
\nVoor moderne ogen is de Cupido in dit schilderij misschien
\nte expliciet, net als het uitleggen van een grap. De
\nimpliciete suspense van de lege muur vestigt de aandacht
\nop de kleinere beeldhints in het schilderij als de half
\nopengesneden vrucht op de tafel. Dat het om een liefdesbrief
\ngaat en niet om zakelijke post is voor onze ogen ook zonder
\nde Cupido wel afdoende duidelijk. De latere overschildering
\nmet de lege muur maakt het beeld rustiger. Met de Cupido erbij
\nkomt er meer onrust in het schilderij. Soms is de originele
\nversie van een kunstenaar \u2013 hoewel authentiek van zijn hand \u2013
\nachteraf niet altijd de artistiek meest geslaagde keuze.
\nToch is het zeker niet aan de restaurator om op de stoel
\nvan de kunstenaar te gaan zitten. Laat staan van een
\ngrootmeester als Vermeer.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/28-2.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/27-2.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nOok onder restauratoren zijn er de Rekkelijken en de
\nPreciezen. De Rekkelijken kiezen voor het esthetisch meest
\naantrekkelijke resultaat, de Preciezen willen alleen de
\noriginele verflaag van de meester laten zien met zo min
\nmogelijk toevoegingen. Bij de restauratie van de bij een
\ndiefstal in Brussel zwaar beschadigde Liefdesbrief van
\nVermeer in 1971 is gekozen voor de meest esthetische
\nrestauratie. De Preciezen zouden voor de linker versie
\nhebben gekozen: een verminkte Vermeer.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/30-1.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/29-3-1024x445.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nBij de door een aanval met bijtend zuur bijna verwoeste
\nDanae van Rembrandt in 1985 in de Hermitage in Sint Petersburg
\nis gekozen voor de conservatieve aanpak. Naar mijn smaak is
\nde huidige Danae nog slechts een ru\u00efne, een vage herinnering
\nvan wat ooit een Rembrandt was\u2026..<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/22-5.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/12-8.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nIn 2010 was in de Staatlichen Kunstsammlungen Dresden een
\nreconstructie\/ tableau vivant te zien van de Briefleserin
\nvan Vermeer in Dresden met een levend kostuummodel:
\n\u201cIm Prisma des Vermeer\u201d
\nZie link:
\nhttp:\/\/www.dresden-vermeer.de\/3_1_aktivitaeten_experimentierflaeche.html<\/a><\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/18-6.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/19-5.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/17-6.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n