\u201cOh toi, de Saint-Exup\u00e9ry
\n Dans tes royaumes inconnus
\n O\u00f9 que tu sois, je te le dis
\n Ton petit prince est revenu\u201d
\n Gilbert B\u00e9caud<\/p><\/blockquote>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/01-49.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n\u201cPerfectus amor est nisi ad unum\u201d. Het schilderij van de Cupido keert
\nsteeds terug als decorstuk in de schilderijen van Vermeer. Als Vermeer een
\nboodschap heeft over de liefde, dan staat die op de kaart die de Cupido
\nomhoog houdt: het cijfer 1. \u201c\u00c9\u00e9n alleen\u201d. De Kleine Prins van Antoine de
\nSaint-Exup\u00e9ry besteedt ook al zijn liefde en toewijding aan het verzorgen
\nvan \u00e9\u00e9n roos, op zijn kleine planeet. Vermeer en de Kleine Prins hebben
\nieder eenzelfde levenshouding gemeen van diepe geconcentreerde aandacht en
\ntoewijding voor \u00e9\u00e9n grote liefde in hun eigen kleine universum.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/02-50.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/03-51.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDe Kleine Prins (Le Petit Prince) is een po\u00ebtisch verhaal van de hand van
\nschrijver\/piloot Antoine de Saint-Exup\u00e9ry en werd gepubliceerd in 1943. De
\nillustraties zijn van de hand van de auteur zelf, en zijn minstens zo be-
\nkend geworden als het verhaal zelf.
\nOgenschijnlijk is De Kleine Prins een kinderboek. Het bevat echter enkele
\ndiepzinnige en idealistische levenslessen, die door het hele boek verweven
\nzijn. In het boek stelt de schrijver zichzelf voor in de Saharawoestijn,
\nwaar hij een jonge buitenaardse prins ontmoet. In hun gesprek openbaart de
\nschrijver zijn eigen visie op de eigenaardigheden van de mensheid. Hij
\nlaat de eenvoudige diepe wijsheden zien, die volwassenen lijken te zijn
\nvergeten wanneer ze opgroeien. De Saint-Exup\u00e9ry schreef dit moderne
\nsprookje toen hij in een hotel in New York verbleef. Het is zijn beroemd-
\nste boek en geldt als het vaakst vertaalde boek uit de Franse literatuur.
\nIn 1999 eindigde het boek op de vierde plaats in de verkiezing van de 100
\nbeste boeken van de eeuw van Le Monde. Het originele manuscript van Le Pe-
\ntit Prince bevindt zich in de Morgan Library in New York\u2026.
\nDe Cupido van Vermeer staat voor \u201cde trouwe liefde voor \u00e9\u00e9n\u201d.
\nDe Meisjes bij het Raam van Vermeer, de Roos van Le Petit Prince van An-
\ntoine de Saint-Exup\u00e9ry of de liefdesliedjes van de jonge Beatles, hebben
\nin al hun eenvoud iets wat ze voor eeuwig jong maakt. Ze worden door elke
\ngeneratie opnieuw in het hart gesloten, omdat ze een tijdloze levende vonk
\nraken, die eeuwigheidswaarde heeft.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/04-45.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/05-44.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nHet Meisje met de Parel is misschien wel het eenvoudigste schilderij van
\nJohannes Vermeer en publiekslieveling nummer \u00e9\u00e9n in zijn oeuvre. Het klei-
\nne boekje Le Petit Prince van de franse schrijver Antoine de Saint-Exup\u00e9-
\nry was eigenlijk bedoeld als een sprookjesverhaal voor kleine kinderen.
\nOok de vroege liefdesliedjes van The Beatles zijn veel eenvoudiger dan
\nhun latere werk en toch blijven ze onveranderlijk fris en aanstekelijk.
\nWat de schilderijen van de genreschilders (waaronder Vermeer) uit de zes-
\ntiger jaren van de Gouden Eeuw zijn, zijn de popsongs uit de jaren zestig
\nvan de twintigste eeuw in hun sublieme eenvoud \u2013 met weinig middelen een
\nbepaalde sfeer oproepen en een heel verhaal kunnen vertellen. Het Meisje
\nmet de Parel van Vermeer en And I Love Her van The Beatles. Niets wordt
\nzo lichtvaardig onderschat en miskend als de volmaakte eenvoud: of het nu
\nLe Petit Prince als \u201ckinderboek\u201d betreft, de muziek van Mozart als \u201ckin-
\nderlijk oppervlakkig\u201d of de schilderijen van Vermeer \u201cmet slechts \u00e9\u00e9n
\nfiguur\u201d – \u00e9\u00e9n jonge vrouw mooi in het licht bij het raam.<\/p>\n
\u201cKinderszenen\u201d. Nietzsche schreef ooit over het kunstenaarschap: \u201cDe
\nrijpheid van de man is de ernst te hebben teruggevonden, waarmee hij als
\nkind speelde\u201d. In elke grote kunstenaar is het spelende kind de echte
\ncreatieve krachtbron in zijn werk. Het kind is de geniale vonk, de
\n\u201cspark\u201d. Zoals Bruce Springsteen zingt: \u201cyou can\u2019t start a fire without
\na spark\u201d. <\/p>\n
De Roos van de Kleine Prins
\nDe Kleine Prins woont op een kleine planeet met een roos. Op een dag ver-
\nlaat de prins de planeet, om te zien hoe de rest van het heelal eruitziet,
\nen bezoekt hij verschillende andere planeetjes. Elk van die planeetjes
\nwordt bewoond of beheerst door een volwassene die zichzelf op een of ande-
\nre manier belachelijk maakt: De Koning, de IJdeltuit, de Dronkelap, de Za-
\nkenman, de Lantaarnontsteker, en de Geograaf.
\nOp aarde ziet de prins een hele rij met rozenstruiken. Hij is teleurge-
\nsteld, want hij dacht dat zijn roos de enige was in het universum. Dan
\nontmoet hij een vos, en de kleine prins temt hem. De vos legt hem uit dat
\nde roos van de kleine prins wel degelijk uniek is en speciaal, omdat het
\ndegene is waarvan hij houdt. <\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/06-43.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/07-42.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDe Cupido in de bovenstaande eigen reconstructie van de Staande Clavecim-
\nbelspeelster van Vermeer in Londen is een schilderij van Caesar van Ever-
\ndingen. De pose van de cupido verwijst naar een bekend embleem in Amorum
\nEmblemata (1608) van de Zuid-nederlandse schilder Otto van Veen en is
\ngewijd aan de trouwe liefde:<\/p>\n
\u201cEen alleen.<\/p>\n
\u2019t Ghetal van een behoort Cupido toe met reden\/
\nGhetallen veelderley vertreedt hy met den voedt:
\nEen minnaer maer een lief alleen beminnen moet.
\nEen vloedt verliest sijn cracht\/ die wijt hem gaet verspreyden\u201d. <\/p>\n
In het Joodse geloof is het Sjema Israel het centrale gebed.
\nDe kernzin van het Sjema in het Hebreeuws is:
\n\u05e9\u05de\u05e2 \u05d9\u05e9\u05e8\u05d0\u05dc \u05d9\u05d4\u05d5\u05d4 \u05d0\u05dc\u05d4\u05d9\u05e0\u05d5 \u05d9\u05d4\u05d5\u05d4 \u05d0\u05d7\u05d3
\nHetgeen wordt uitgesproken als:
\nSjema Israel, Adonai Elo-h\u00e9noe, Adonai ech\u00e1d
\n\u201cHoor Isra\u00ebl, de Heer is onze God, de Heer is Een\u201d.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/08-44.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/09-41.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDe boodschap is dezelfde: Richt je liefde op \u00e9\u00e9n geliefde. Richt je geloof
\nop \u00e9\u00e9n God. Bij Vermeer is alles onuitgesproken en impliciet. Maar ook in
\nhet oeuvre van Vermeer vind je die eenheid. Het is een monolytisch oeuvre,
\nuit \u00e9\u00e9n stuk, vol concentratie, gericht op \u00e9\u00e9n centraal punt, waaromheen
\nalles draait, als in een middeleeuws roosvenster. Geconcentreerd op \u00e9\u00e9n
\nmiddelpunt, als in Vermeer\u2019s Dentelli\u00e8re. Jezelf richten op \u00e9\u00e9n punt doet
\niets met je ziel. Het werkt helend. Het geeft richting, zin, betekenis
\nen samenhang aan je leven.
\nOf het nu God is, Vermeer of je geliefde. Mijn grote liefde is gebleken
\nVermeer te zijn.
\nNiet dat mijn eigen werk ook maar in de buurt komt van Vermeer, niet dat
\nik een getalenteerde door Vermeer ge\u00efnspireerde kunstenaar pretendeer te
\nzijn of een kunsthistoricus, die een nieuwe ontdekking toe te voegen heeft
\naan het Vermeer-onderzoek. Het heeft vooral te maken met een gevoel van
\neen heilzame zielsverwantschap. Een manier van leven. Een vorm van geluk
\nzelfs. Vermeer is een stille kracht, een energie die samenkomt in \u00e9\u00e9n
\npunt in een universum van stilte, als zonlicht in een brandpunt.<\/p>\n
Achteraf bezien loopt mijn eigen vroege kinderwereld op een organische ma-
\nnier als vanzelf naadloos over in de verstilde wereld van de schilderijen
\nvan Vermeer. Als een zielsverhuizing, een zielsherkenning. Vermeer voelt
\nals een zielsverwant. Ik voel me als vanzelf door een stille kracht tot
\nzijn wereld aangetrokken. Het is iets spiritueels, iets mystieks, dat
\nsterker is dan mijzelf. Kijkend naar een schilderij van Vermeer neemt
\niets, dat groter is dan mijzelf, bezit van mij. Het gaat moeiteloos,
\nvanzelf, het is een kwestie van ervaren, niet van doen. Eerder van niet-
\ndoen. Geen prestatie, die ik zou willen najagen. Het is, wat het is.
\nZielsverwantschap.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/10-41.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/11-39.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDe Kleine Prins en De Roos. De bron van de schoonheid van De Roos is een
\nmysterie. De Kleine Prins ziet het als zijn levensopdracht om De Roos met
\nniet aflatende liefdevolle aandacht te verzorgen.
\n\u201cAlles wat je aandacht geeft wordt mooier\u201d. Aandacht is de levenshouding
\nvan Vermeer. Er zit iets van Zen in Vermeer. <\/p>\n
Echte aandacht dreigt een van de meest schaarse \u201cgoederen\u201d te worden in
\neen wereld, die meer en meer beheerst wordt door een snelle maalstroom van
\ngeld en materialisme.
\nHet geheim van echt geluk is al je aandacht kunnen geven aan iets of ie-
\nmand, waar je hart naar uit gaat. Voor mij is dat Vermeer. In de schilde-
\nrijen van Vermeer vind ik een schoonheid, waar ik met hart en ziel in
\ngeloof. Net zoals de Kleine Prins die vindt in die ene roos.<\/p>\n
Fragment over De Roos:
\n(De vos raadt de kleine prins aan om naar de rozen te gaan kijken)
\nDe kleine prins spreekt met de rozen:
\n\u201cJullie zijn wel mooi, maar jullie zijn leeg\u2026. Niemand kan voor jullie
\nsterven. Natuurlijk zou een willekeurige voorbijganger geen verschil zien
\ntussen mijn eigen roos en jullie. Maar toch is zij, zij alleen, veel be-
\nlangrijker dan jullie allemaal, omdat ik haar water heb gegeven\u2026..\u201d
\nDe vos spreekt met de kleine prins:
\n\u201cDit is mijn geheim, het is heel eenvoudig:
\nalleen met het hart kun je goed zien. Het wezenlijke is voor de ogen
\nonzichtbaar. Alle tijd die je aan je roos besteed hebt, maakt je roos
\njuist zo belangrijk\u201d.<\/p>\n
Alle tijd en aandacht die ik aan Vermeer besteed heb, maakt Vermeer juist
\nzo belangrijk voor mij. \u201cLiefde is de tijd die je besteed hebt aan degene
\ndie je het meeste liefhebt\u201d<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/12-42-1024x489.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nLe Petit Prince en de invloed van mijn eigen vroege kindertijd.<\/p>\n
Achter in de grote tuin van mijn ouderlijk huis had ik een klein eigen
\ntuintje, waar ik mijn eigen afrikaantjes, petunia\u2019s, geraniums en lupines
\nkoesterde en water gaf.
\nNet als de Roos van de Kleine Prins, was mijn tuintje voor mij speciaal,
\ndoor de tijd en liefde die ik eraan besteedde. Wat je aandacht geeft,
\nwordt mooier.<\/p>\n
Mijn liefde voor Vermeer volgt hetzelfde patroon. Er zijn meer Vermeer-
\nkenners en ook meer kunstenaars, die zich door Vermeer laten inspireren;
\ndat maakt \u201cmijn Vermeer\u201d niet uniek. Wat mijn Vermeer wel speciaal maakt,
\nis dat het de Vermeer is, waar ik op mijn manier van houd en zo veel tijd
\nen aandacht aan geef.
\nProfessionele carri\u00e8retijgers zullen het allemaal meewarig afdoen als een
\n\u201cmonomane freak\u201d, of een \u201cobsessie\u201d. Toch voel ik mij in goed gezelschap
\nmet Vermeer en Le Petit Prince.<\/p>\n
Als kind was ik slechthorend en die stolp van stilte om me heen ervaar ik
\nnog altijd als weldadig. Ik herken de stilte van Vermeer daarin. Ook heb
\nik maar \u00e9\u00e9n \u201cgoed\u201d oog, en een lui oog. Een licht en een donker oog, net
\nals de lichte en donkere kamer van Vermeer, de camera obscura. Een mono-
\nculaire visie. Ik trok mij graag terug in een eigen kleine wereld. Ik
\nvond het ook leuk om in een verduisterde kamer met een episcoop-projector
\nstripboekplaatjes als lichtbeeld te projecteren en na te tekenen. Ik had
\neen kleine telescoop om naar de sterren te kijken en verzamelde in plak-
\nboeken alles dat met ruimtevaart te maken had. Ik had een klein eigen
\ntuintje achter in de grote tuin achter ons huis en mijn eigen konijn.
\nIk kon me vol overgave urenlang onverstoorbaar ergens op concentreren.
\nGrashalmen van dezelfde soort bij elkaar plukken. Fijn los zand eindeloos
\nherhaald als een zandloper door mijn vuistje laten lopen. Ik was door mijn
\nslechthorendheid en mijn schele, luie oog een gevoelig, kwetsbaar kind,
\nmaar binnen mijn eigen kleine wereld voelde ik me een Kleine Prins, omdat
\nik iets had waar ik al mijn liefde in kwijt kon.
\nLater zou ik spelenderwijs diezelfde stilte, liefde, concentratie, over-
\ngave, “terugtrekken in de schoonheid van een kleine wereld, weergegeven
\nin lichtbeelden” – en zelfs een astronoom – herkennen in de schilderijen
\nvan Johannes Vermeer. In de ge\u00efdealiseerde vorm van zijn schilderkunst is
\nVermeer voor mij de herkenning van een diepe zielsverwantschap. In de
\nwereld van Vermeer voelde en zag ik als in een spiegel de sfeer en \u201czone\u201d,
\nwaarin ik me als klein kind in mijn eigen kleine wereld gelukkig voelde.
\nEen wereld waarin alles “licht, kleurrijk en doorzichtig” is.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/14-39.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/15-42.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nIn Vermeer\u2019s raamhoekje in zijn kamer herkende ik mijn eigen tuintje.
\nIn Vermeer\u2019s lichte kamer en camera obscura herkende ik mijn lichte oog
\nen mijn donkere, luie oog.
\nIn Vermeer\u2019s camera obscura herkende ik mijn episcoop, waarmee ik licht-
\nbeelden naschilderde.
\nIn Vermeer\u2019s stilte herkende ik de stilte van mijn slechthorendheid.
\nIn Vermeer\u2019s intieme interieurs herken ik mijn kluizenaarsneiging om
\nmezelf in mijn binnenkamer terug te trekken.
\nIn Vermeer\u2019s Astronoom herkende ik mijn liefde voor het kijken naar de
\nsterren.
\nIn Vermeer\u2019s landkaarten van verre ontdekkingsreizen herkende ik mijn
\nplakboeken over de ruimtevaart en de eerste reis naar de maan.
\nIn Vermeer\u2019s camera obscura herkende ik mijn eerste fotocameraatje,
\neen Kodak Instamatic.
\nIn Vermeer\u2019s Dentelli\u00e8re herken ik de concentratie, waarin ik als kind
\nspeelde met zand, gras, telescoop, episcoop, etc.
\nIn Vermeer\u2019s mystiek herkende ik de contemplatieve liefde van mijn moeder.
\nIn Vermeer\u2019s muziekscenes herkende ik de popmuziek-elpees van mijn zussen.
\nIn Vermeer\u2019s optische lenseffecten herkende ik het spelen met brillengla-
\nzen en vergrootglazen
\nIn Vermeer\u2019s kostuumfiguren herkende ik het gekostumeerde kinderkerstspel
\nthuis
\nIn Vermeer\u2019s Melkmeisje herkende ik de aandacht en zorgzaamheid van mijn
\nmoeder
\nIn Vermeer\u2019s vrouwen herkende ik de aanwezigheid van mijn zussen, die
\nhet dichtst bij mij stonden.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/17-41.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nKortom in Vermeer herkende ik de Stem van mijn ziel. Als in het schilderij
\n\u201cDie Stimme\u201d van de Noorse schilder Edvard Munch. In mijn ontmoeting met
\nde Duitse studente Frans Christine in M\u00fcnchen in 1980 hoorde ik De Stem:
\nalles wat in mijn leven veel voor mij is gaan betekenen, kwam daar in twee
\nweken samen: Vermeer, Dylan, Le Petit Prince, Dostojevski, mystiek, het
\nreizen, de kunst, en bovenal de liefde. Alles wat we in die heerlijke ge-
\nsprekken tot diep in de nacht in haar eenvoudige studentenkamer aanraak-
\nten, veranderde in puur goud.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/18-39.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nNa mijn aanvankelijke bedenkingen over de erg invasieve en ingrijpende
\nrestauratie van Vermeer\u2019s Briefleserin in Dresden, ben ik er gaandeweg
\ntoch anders over gaan denken. De aanwezigheid van de Cupido in de compo-
\nsitie lijkt mij nu toch geheel in de geest van Vermeer te zijn.
\nDe Cupido was overschilderd met een lichtgrijze lege muur, maar – naar
\nnu blijkt – niet eigenhandig door Vermeer zelf, maar door een latere hand.
\nVermeer heeft de Cupido zelf bewust opgenomen in zijn compositie en daar-
\nom is in de restauratie besloten de Cupido weer bloot te leggen door de
\nbovenste grijze verflaag te verwijderen.
\nIn 2021 is er een Vermeer-expositie in Dresden met 9 Vermeerschilderijen,
\nmet Vermeer\u2019s ingrijpend gerestaureerde Briefleserin als blikvanger. In-
\nclusief de nu blootgelegde Cupido, zoals die door Vermeer zelf geschil-
\nderd en bedoeld is.<\/p>\n
Het Cupido-schilderij van Caesar van Everdingen had duidelijk een heel
\nspeciale betekenis voor Vermeer. De Cupido is een Leitmotiv binnen Ver-
\nmeer\u2019s werk. Het is het vaakst geciteerde schilderij in zijn oeuvre.
\nNaast de Briefleserin in Dresden is de Cupido te zien in de Staande
\nClavecimbelspeelster in Londen, in de Onderbroken Muziekles in de Frick
\nCollection in New York, en een deel ervan in het Slapend Meisje in New
\nYork.
\nDe speelkaart met de \u00c9\u00e9n. Als een Harten Aas. Gaan voor die ene grote
\nliefde. Voor Vermeer is dat de Schilderkunst, met zijn mooie vrouw
\nCatharina als model.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/16-39-1024x455.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nEr is wel eens opgemerkt, dat er zo weinig kinderen voorkomen in Ver-
\nmeer’s schilderijen. De meest opvallende zijn de twee in hun spel
\nverdiepte kinderen in Het Straatje in het Rijksmuseum. De Cupido kan
\nechter ook als kind beschouwd worden. En juist de Cupido is in een
\naantal schilderijen van Vermeer een belangrijke betekenis-gever van
\nhet schilderij.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/19-36.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/20-36.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n