\u201cI am essentially a painter
\n of still life composition,
\n that communicates a sense of
\n tranquility and privacy,
\n moods which I have always valued
\n above all else\u201d
\n Giorgio Morandi<\/p><\/blockquote>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/01-56.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/02-57.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tIn zekere zin zou Vermeer beschouwd kunnen worden als een schilder van
\nverstilde figuurstukken met de visie van een stilleven-schilder. Een ver-
\nstilde compositie met zorgvuldig tegen elkaar afgewogen zetstukken. Een
\nbalans tussen positieve en negatieve vormen. Een sfeer van stilte en con-
\ntemplatie. In die zin toont hij zich in zijn werk een zielsverwant met de
\nbedrieglijk eenvoudige, kleine stillevenschilderijen van de Italiaanse
\nstillevenschilder Giorgio Morandi in de twintigste eeuw. Langzame en be-
\ndachtzame schilderkunst. Achter elke Vermeer en Morandi zit een idee, een
\ngedachte, die voortkomt uit een houding van niet aflatende, geduldige
\nstudie en contemplatie. Beiden leidden een relatief teruggetrokken leven
\nin de luwte van een provinciestad. <\/p>\n
Veel stilleven-schilders werkten in de \u201cVanitas-traditie\u201d met het \u201cMemen-
\nto Mori\u201d als vermanende boodschap. Claesz en Heda schilderden met hun bij-
\nna monochroom-grijze, sombere Vanitas-stillevens wat de Fransen een \u201cna-
\nture morte\u201d noemen: de dode natuur. Vanuit het donkere, sombere perspec-
\ntief van de dood. Een Meditatio Mortis. <\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/03-57.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nTer illustratie hierboven naast elkaar afgebeeld het Vanitas-stilleven uit
\n1630 van Pieter Claesz in het Haagse Mauritshuis en het beroemde broden-
\nstilleven in het Melkmeisje van Vermeer in het Rijksmuseum in Amsterdam.
\nDe magie van Vermeer is dat zijn stilte juist levensvreugde uitstraalt:
\nlicht, kleur, sprankeling. Stilleven als levende stilte. De stilte van
\nVermeer is vol van kleurrijk, sprankelend leven. Gericht op het licht,
\nniet op de duisternis.<\/p>\n
Vermeer verenigt in zijn werk eenvoud, rust, stilte en contemplatie met
\neen sprankelende en kleurrijke levensvreugde. Die zich laat samenvatten
\nin zijn iconische beelden van een mooie jonge vrouw in het licht bij het
\nraam. Maar ook in de stillevens in zijn schilderijen.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/04-52.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/05-51.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nHet meest beroemde stilleven in een Vermeer-schilderij is het \u201cbroden-
\nstilleven\u201d in Het Melkmeisje in het Rijksmuseum in Amsterdam, waarin Ver-
\nmeer de broden als edelstenen laat fonkelen in het licht.
\nDe gele broden, de blauwe doek en de rode aardewerken kom in het stille-
\nven vormen een kleur-echo en kleur-eenheid met het gele jakje, de blauwe
\nschort en de rode melkkan en rok van de Melkmeid. Ze is \u00e9\u00e9n met de melk
\nen de broden. Ze is wat ze doet.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/06-50.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/07-49.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nHet stilleven in De Schilderkunst van Vermeer in Wenen is een compact ge-
\nheel van elkaar overlappende vormen, die samen \u00e9\u00e9n gesloten vorm vormen,
\ndie slechts doorbroken wordt door het schetsboek dat over de rand van de
\ntafel uitsteekt. Het boek zal een bijbel zijn, het liggende gipsen masker
\nstaat voor de beeldhouwkunst en het schetsboek voor de tekenkunst. Prach-
\ntig is hoe de blauw-gele doek als een statige waterval in vloeiende
\nplooien over de rand van de tafel lijkt te stromen. Het rozige doekje\/
\nstuk papier op de tafel is een subtiel kleuraccent in rode pasteltint
\ntemidden van al die gelen en blauwen. Het stilleven wordt op haar beurt
\nweer overlapt met het grote opzijgeschoven gordijn.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/08-51.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/09-48.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDe \u201crode waterval\u201d, die uit het blauwe naaikussen stroomt is precies het
\nkleuraccent dat De Kantkloster in het Louvre in Parijs nodig heeft om
\ntot leven te komen. Het verlevendigt niet alleen het stilleven, maar de
\ngehele compositie. De dansende lichtvonken op de tafel lijken op opspat-
\ntende druppels van een bloedrode kleur.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/10-48.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/11-46.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDe zilveren waterkan fungeert als een spiegel voor de roden en blauwen van
\nhet oosterse tafelkleed, de blauwe doek en het juwelenkistje in het stil-
\nleven in de helder stralende Vrouw met Waterkan in het Metropolitan Mu-
\nseum of Art in New York.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/12-49.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/14-46.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nHet stilleven in De Astronoom van Vermeer in het Louvre in Parijs, laat
\neen fantastisch geschilderde hemelglobe van Hondius zien, met afbeeldingen
\nvan sterrenbeelden. De globe is het middelpunt van de aandacht en van de
\nalgehele compositie. Achter het blauw-groene tapijt is een astrolabium,
\neen passer en een opengeslagen boek te zien, waarvan men de exacte pagi-
\nna\u2019s, uitgave, tekst en auteur heeft weten te achterhalen.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/15-49.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/16-46.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDe Delftse witte wijnkan komt op meerdere schilderijen van Vermeer voor,
\nmaar wat mij betreft is het stilleven met witte wijnkan in Het Glas Wijn
\nin Braunschweig in combinatie met de witte doek met die prachtige blauwen
\nhet allermooist. De doek doet een beetje denken aan de doeken in de appel-
\nstillevens van Paul C\u00e9zanne.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/17-48.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/18-46-1024x442.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nHet Glas Wijn van Vermeer in Berlijn bevat een zonverlicht stilleven met
\neen stoelleuning, een luit en bladmuziek op een tafel met een oosters
\ntapijt. De witte wijnkan staat er in dit geval wat los van. In een Ver-
\nmeer-stilleven zijn de voorwerpen meestal \u201csamengebonden\u201d binnen \u00e9\u00e9n ge-
\nsloten vorm. Vermeer hield van grote gesloten vormen binnen \u00e9\u00e9n omtrek-
\nlijn.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/19-43.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/20-43.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nWat Delft is voor Vermeer, is Bologna voor de Italiaanse stillevenschilder
\nGiorgio Morandi. Vermeer en Morandi zijn zielsverwanten in hun liefde
\nvoor eenvoud , stilte en contemplatie in hun naar binnen gekeerde schil-
\nderijen. Beiden hebben hun hele leven op \u00e9\u00e9n plek geleefd en gewerkt en
\nhebben nooit een reis van betekenis ondernomen. Morandi woonde in bij zijn
\nmoeder en drie zussen; Vermeer woonde in bij zijn schoonmoeder met zijn
\nvrouw en kinderen. Hun reis was een innerlijke reis. Hun zoektocht naar
\nhet paradijs der schilders voltrok zich in een hoek van hun eigen
\natelier, waar het licht mooi was.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/21-36.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/22-37.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/23-33.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDe Italiaanse schilder Giorgio Morandi (1890-1964) is een moderne meester
\nvan het stilleven. Morandi is weliswaar geen Vermeer, maar naast Modigli-
\nani is hij wel de bekendste Italiaanse schilder van de twintigste eeuw.
\nZijn karakter was van nature naar binnen gekeerd en zijn kunst is dat
\nook. Hij bezocht \u00e9\u00e9n keer een stad buiten Itali\u00eb (Winterthur) en woonde
\nen werkte zijn hele leven in Bologna, onder de hoede van zijn drie jon-
\ngere zussen. En hij schilderde zijn leven lang stillevens van eenvoudige
\nvaasjes en potjes, vanaf zijn twintigste tot aan zijn dood in 1964.<\/p>\n
Er is niets groot of sensationeel aan Giorgio Morandi of zijn schilde-
\nrijen. Hij sliep en schilderde in \u00e9\u00e9n enkele kamer en schilderde doeken
\nvan een klein bescheiden formaat. <\/p>\n
Hoewel zielsverwanten, schilderden Vermeer en Morandi wel in een zeer
\nverschillende omgeving. Waar de stillevens van Vermeer de luxe en rijkdom
\nvan de Gouden Eeuw in Holland uitstralen met mooie jonge vrouwen, kost-
\nbare schilderijen, landkaarten, globes, zijden kostuums, clavecimbels,
\nglas-in-lood, marmeren vloeren, zilver en parels, is daarentegen de we-
\nreld van Morandi er een van de soberheid en eenvoud van goedkope, alle-
\ndaagse potjes, vaasjes en flessen, die ook nu nog in iedere kringloop-
\nwinkel volop te vinden zijn.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/24-31.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/25-22.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/26-22.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nNet als Vermeer heeft Morandi een voorliefde voor \u00e9\u00e9n gesloten vorm;
\nwaarin meerdere losse voorwerpen samengevoegd en door \u00e9\u00e9nzelfde ononder-
\nbroken omtreklijn \u201csamengebonden\u201d worden. Met daaromheen de leegte. Het
\nstilleven krijgt daardoor de uitstraling van samengebalde energie.<\/p>\n
Giorgio Morandi benaderde de schilderkunst met de concentratie van een
\nZen meester. Hij werkte in een klein appartement dat hij deelde met zijn
\nmoeder en drie zussen in Bologna.
\nMorandi\u2019s zorgvuldig uitgekozen collectie van potjes, vaasjes en flessen
\nfungeerde als zijn muze en model. Hij gaf deze voorwerpen anders weer
\ndoor alleen hun buitenkant te schilderen, door de etiketten en weerspie-
\ngelingen van het glas weg te laten en zo hun vorm en volume te bena-
\ndrukken, om vervolgens met nauwgezette aandacht en precisie zijn stil-
\nleven-composities te arrangeren. In hun stille en mysterieuze betove-
\nring lijken Morandi\u2019s schilderijen te zweven tussen een fysieke en
\nspirituele wereld, tussen de traditie en de moderne tijd.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/27-21.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nHieronder een viertal \u201cHommage aan Morandi\u201d-fotostudies van eigen hand
\nuit 2018.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/28-17.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/29-19.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/30-15.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/31-16.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n