{"id":6016,"date":"2020-09-27T14:55:02","date_gmt":"2020-09-27T13:55:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?p=6016"},"modified":"2020-09-27T15:22:27","modified_gmt":"2020-09-27T14:22:27","slug":"van-sweelinck-naar-bach-en-de-klavierschilderijen-van-vermeer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?p=6016","title":{"rendered":"Van Sweelinck naar Bach en de &#8220;Klavierschilderijen&#8221; van Vermeer"},"content":{"rendered":"<p>De strakke hechte geometrie en perspectieflijnen in sommige Vermeer-schil-<br \/>\nderijen doen denken aan de formele \u201cwiskundige\u201d structuur in de muziek van<br \/>\nSweelinck en Bach. Vroeg in de Hollandse Gouden Eeuw legde Jan Pieterszoon<br \/>\nSweelinck de grondslag voor de unieke Noordduitse orgel- en componisten-<br \/>\nschool, waaruit later de volgens velen grootste componist aller tijden<br \/>\nzou voortkomen: Johann Sebastian Bach.<\/p>\n<blockquote><p>\u201cBach ist Anfang<br \/>\nund Ende aller Musik\u201d<br \/>\nMax Reger<\/p><\/blockquote>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6017'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"440\" height=\"500\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/00-16.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/00-16.jpg 440w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/00-16-264x300.jpg 264w\" sizes=\"auto, (max-width: 440px) 100vw, 440px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6040'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"349\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/24-32.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/24-32.jpg 865w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/24-32-300x173.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/24-32-768x444.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>De intrinsieke waarde van alle muziek is gelegen in de harmonie. Muziek<br \/>\nverbindt en populaire muziek brengt mensen samen van de meest uiteenlopen-<br \/>\nde klasse, afkomst en religie. Muziekcomponisten harmoniseren afzonderlij-<br \/>\nke noten tot melodie\u00ebn en akkoorden. Net zoals Vermeer in zijn schilder-<br \/>\nkunst kleuren in harmonie brengt tot kleurakkoorden in verschillende<br \/>\ntoonregisters \u2013 bezonken kleuren, volle verzadigde kleuren en lichte pas-<br \/>\nteltinten. En thema\u2019s uit populaire liefdesliederen tot onderwerp maakt<br \/>\nvan zijn schilderijen van verleiding met wijn, liefdesbrieven en muziek.<br \/>\nMuziek als begeleiding bij het liefdesspel. Maar ook de bijna mathemati-<br \/>\nsche structuur van de klaviermuziek van de vroeg-17e eeuwse componist<br \/>\nSweelinck (en later Bach) doet denken aan de strakke en hechte geometri-<br \/>\nsche structuur in Vermeer\u2019s \u201cklavecimbelschilderijen\u201d.<\/p>\n<div id='gallery-2' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6019'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/02-58.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/02-58.jpg 894w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/02-58-300x168.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/02-58-768x430.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Grote componisten als Mozart, Bach of Beethoven heeft onze Gouden Eeuw<br \/>\nnooit voortgebracht. Het was wel de gouden eeuw van de schilderkunst. Die<br \/>\nis echt van tijdloze wereldklasse met Rembrandt, Vermeer en Hals. Van de<br \/>\ncomponisten uit de Hollandse Gouden Eeuw is Jan Pieterszoon Sweelinck<br \/>\nde musicus met de grootste internationale naam en faam.<\/p>\n<p>Portret van Jan Pieterszoon Sweelinck door Jan Muller uit 1624. De in De-<br \/>\nventer geboren Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621) is een van de belang-<br \/>\nrijkste componisten van de vroeg moderne geschiedenis en was daarnaast<br \/>\nook nog organist, klavecinist, muziekpedagoog, muziekorganisator en en-<br \/>\nsembleleider. Sweelinck stierf in 1621, ruim tien jaar v\u00f3\u00f3r het geboorte-<br \/>\njaar 1632 van Vermeer, dus Vermeer zal de klavier- en orgelmuziek van<br \/>\nSweelinck zeker ooit gehoord hebben in de Oude of Nieuwe Kerk in Delft.<br \/>\nDe dichter des vaderlands Joost van den Vondel schreef uiteindelijk het<br \/>\ngrafschrift van Sweelinck:<br \/>\nDits Sweelinck&#8217;s sterfelyk deel, ten troost ons nagebleven<br \/>\n&#8217;t Ontsterfelyk hout de maet by Godt in &#8217;t eeuwig leven<br \/>\nDaer streckt hy, meer dan hier omvatten ons gehoor<br \/>\nEen goddlycke galm in aller Enghlen oor.<\/p>\n<div id='gallery-3' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6020'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"355\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/03-58.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/03-58.jpg 851w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/03-58-300x176.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/03-58-768x451.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Dit portretschilderij (olieverf op paneel, 67&#215;52 cm), dat van Jan Pieters-<br \/>\nzoon Sweelinck is overgeleverd, is toegeschreven aan zijn broer Gerrit<br \/>\nPieterszoon Sweelinck en is in het bezit van het Gemeentemuseum Den Haag.<br \/>\nHet dateert uit 1606. Daarop zijn de handen van de musicus afgebeeld met<br \/>\ntwee uitgestrekte vingers net buiten de in trompe l\u2019oeil geschilderde<br \/>\novale lijst. Volgens retorisch\/iconografische symboolcodes van die tijd<br \/>\nis de boodschap ervan: &#8216;luister naar mij&#8217;.<br \/>\nHet olieverfportret dat de Groningse schilder Henk Helmantel in het Swee-<br \/>\nlinckjaar 2012 maakte, is een paneel van 81\u00d768 cm. Hoewel Helmantel vooral<br \/>\nbekend is door zijn stillevens en kerkinterieurs, heeft hij in de loop van<br \/>\nde tijd een serie zelfportretten gemaakt, evenals een kopie van een Rem-<br \/>\nbrandtportret en portretten van familieleden of kopie\u00ebn van oude meester-<br \/>\nwerken. Het portret is een kopie naar een bestaand portret van Jan Muller<br \/>\nuit 1624 dat ook door Oxenaar op het Nederlandse bankbiljet van 25 gulden<br \/>\nis afgebeeld.<\/p>\n<div id='gallery-4' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6021'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"432\" height=\"500\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/04-53.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/04-53.jpg 432w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/04-53-259x300.jpg 259w\" sizes=\"auto, (max-width: 432px) 100vw, 432px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6022'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"334\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/05-52.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/05-52.jpg 905w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/05-52-300x166.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/05-52-768x424.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Drie mooie \u201cklavecimbel-schilderijen\u201d van Vermeer: De Muziekles uit de<br \/>\nRoyal Collection in Londen en De Zittende Klavecimbelspeelster en Staande<br \/>\nKlavecimbelspeelster van Vermeer in de National Gallery in Londen.<br \/>\nVan Sweelinck zijn meer dan 70 composities voor &#8216;klavier&#8217; (klavecimbel<br \/>\nen orgel) overgeleverd.<\/p>\n<p>Zowel Sweelinck en Vermeer streefden in hun kunst naar het klassieke<br \/>\nideaal van volmaaktheid en harmonie. Juist in de huidige verwarrende en<br \/>\nonzekere tijden blijft de klassieke kunst van Vermeer, Sweelinck en Bach<br \/>\nmoeiteloos overeind en biedt ze een blijvende bron van troostende<br \/>\nschoonheid.<\/p>\n<div id='gallery-5' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6023'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"508\" height=\"490\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/06-51.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/06-51.jpg 508w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/06-51-300x289.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 508px) 100vw, 508px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<blockquote><p>\u201cI was staring through the cage<br \/>\nof those meticulous ink strokes<br \/>\nat the face of an absolute beauty\u201d<br \/>\nSalieri on Mozart<\/p><\/blockquote>\n<div id='gallery-6' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6024'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/07-50.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/07-50.jpg 893w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/07-50-300x168.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/07-50-768x430.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>De strakke hechte geometrie en perspectieflijnen in sommige Vermeer-schil-<br \/>\nderijen doen denken aan de strenge formele \u201cwiskundige\u201d structuur van de<br \/>\nvariaties in de muziek van Sweelinck en Bach. Het verleent een stevig<br \/>\nkader en een onwankelbare tijdloosheid aan de compositie. Als de \u201cMuziek<br \/>\nder Sferen\u201d, de vaste natuurwetten in het universum. Een eeuwigheids-<br \/>\nwaarde.<br \/>\nBach heeft overigens ook met Vermeer gemeen dat zijn kunst een tijd lang<br \/>\nin vergetelheid was geraakt: Bach werd herontdekt door de componist Felix<br \/>\nMendelssohn Bartholdy, Vermeer door de Franse kunsthistoricus Theophile<br \/>\nThor\u00e9 Burger. Sweelinck is een grootheid onder muziekkenners en echte<br \/>\nmuziekfijnproevers, maar bij het grote publiek minder bekend en dus<br \/>\nrelatief onbemind gebleven.<\/p>\n<div id='gallery-7' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6025'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"550\" height=\"500\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/08-52.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/08-52.jpg 550w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/08-52-300x273.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 550px) 100vw, 550px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6026'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"336\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/09-49.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/09-49.jpg 899w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/09-49-300x167.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/09-49-768x427.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Het Ruckers klavecimbel op De Muziekles in Londen. Op het deksel van het<br \/>\nklavecimbel staat een Latijnse spreuk: \u201cMusica Letitiae Comes, Medicina<br \/>\nDolorum\u201d \u2013 Muziek is de metgezel van de vreugde en een medicijn voor ver-<br \/>\ndriet en pijn. Met name in de hechte geometrische orde in dit meesterwerk<br \/>\nklinkt iets door van de onverstoorbare harmonie, tijdloze ordening en wis-<br \/>\nkundige structuur van de klavierwerken van Sweelinck en Bach.<\/p>\n<div id='gallery-8' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6027'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"371\" height=\"499\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/10-49.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/10-49.jpg 371w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/10-49-223x300.jpg 223w\" sizes=\"auto, (max-width: 371px) 100vw, 371px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6028'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"266\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/11-47-1024x451.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/11-47-1024x451.jpg 1024w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/11-47-300x132.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/11-47-768x338.jpg 768w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/11-47.jpg 1136w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Ruckers in Antwerpen, de Klavecimbelstad.<br \/>\nKenmerkend voor Ruckers-klavecimbels is de sierband met het motief van de<br \/>\ngestileerde dolfijnen.<br \/>\nDe Ruckers-familie in Antwerpen was een beroemde dynastie van klavecimbel-<br \/>\nbouwers.<br \/>\nDe familie Ruckers genoot in de 16de en 17de eeuw Europese faam. Veel<br \/>\nbekende barokcomponisten speelden op een Ruckersklavecimbel of op een di-<br \/>\nrect daarvan afgeleid type. De Ruckers cre\u00eberden een klavecimbel dat zich<br \/>\nliet opmerken door zijn ingenieuze inwendige bouw die een heldere, warme<br \/>\nklank voortbracht. En dat allemaal verpakt in een elegante, maar sobere<br \/>\nbuitenkant.<br \/>\nJe vindt het Ruckersklavecimbel in de muziekkamer van Gaspar Duarte in<br \/>\nhet Snijders-Rockoxhuis in Antwerpen. Bijzondere instrumenten, zeldzame<br \/>\nschilderijen en de muziek van Gaspars dochter Leonora Duarte laten je de<br \/>\nklank van het 17de-eeuwse Antwerpen daar ontdekken.<br \/>\nHet klavecimbel van Andreas Ruckers heeft de status van Topstuk van de<br \/>\nVlaamse Gemeenschap.<br \/>\nHans Ruckers (1533\/40-1598) stamde zeer waarschijnlijk uit een Duitse<br \/>\nfamilie. Een Arnold Rucker was rond 1520 orgelbouwer in Weissenburg.<br \/>\nHans Ruckers was in Mechelen geboren en kwam in 1575 naar Antwerpen.<br \/>\nHij geldt als de stichter van de dynastie. Hij trouwde er dat jaar in de<br \/>\nkathedraal met Adriana Cnaeps. In 1579 werd hij als instrumentenbouwer<br \/>\nopgenomen in de Sint-Lucasgilde en in 1594 werd hij poorter van Antwerpen.<br \/>\nHet gezin had elf kinderen, onder wie twee zoons die eveneens instrumen-<br \/>\ntenbouwer werden.<br \/>\nRuckers, die in de buurt woonde van Peter Paul Rubens, signeerde zijn in-<br \/>\nstrumenten door zijn initialen HR te verwerken in een medaillon. De van<br \/>\nhem overgebleven instrumenten zijn virginalen, onder meer bewaard in musea<br \/>\nin Amsterdam, Berlijn, Brugge, New York, Parijs en Yale University. Hij<br \/>\nwas ook orgelbouwer maar niets van dit werk is overgebleven.<\/p>\n<div id='gallery-9' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6029'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"312\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/12-50.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/12-50.jpg 968w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/12-50-300x155.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/12-50-768x397.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6030'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"466\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/14-47.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/14-47.jpg 648w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/14-47-300x231.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6031'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"492\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/15-50.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/15-50.jpg 614w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/15-50-300x244.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Van alle reizen die Sweelinck gemaakt heeft, staat er slechts \u00e9\u00e9n buiten-<br \/>\nlandse reis geregistreerd: zijn dienstreis naar Antwerpen in 1604, bekos-<br \/>\ntigd door de stad Amsterdam, waar hij bij de klavecimbelbouwers Ruckers<br \/>\nin opdracht van het Amsterdamse stadsbestuur een nieuw klavecimbel kocht.<br \/>\nAlleen het door de schilder Pieter Isaacz in 1607 beschilderde deksel van<br \/>\ndit stadsklavecimbel is bewaard gebleven. Het onderwerp is de Allegorie<br \/>\nvan Amsterdam als Centrum van de Wereldhandel. Het bevindt zich in de<br \/>\ncollectie van het Rijksmuseum in Amsterdam.<\/p>\n<div id='gallery-10' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6032'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"361\" height=\"500\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/16-47.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/16-47.jpg 361w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/16-47-217x300.jpg 217w\" sizes=\"auto, (max-width: 361px) 100vw, 361px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Het zogenaamde \u201cSweelinck-orgel\u201d in de Nicolai-kerk in Utrecht is in 1953<br \/>\ngebouwd door de Deense orgelmaker Marcussen &amp; S\u00f8n. Regelmatig worden op<br \/>\ndit orgel door gerenommeerde organisten concerten met muziek van Sweelinck<br \/>\nen Bach ten gehore gebracht. Het initiatief tot de bouw van het orgel<br \/>\nkwam van de Nederlandse Bach-vereniging.<\/p>\n<div id='gallery-11' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6033'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"346\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/17-49.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/17-49.jpg 873w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/17-49-300x172.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/17-49-768x440.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6034'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"402\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/18-47.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/18-47.jpg 751w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/18-47-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Der Fluyten Lust-Hof van de componist Jacob van Eyk uit 1649 en het Meisje<br \/>\nmet Fluit van Vermeer uit 1665-1670. Een hedendaagse fluitiste voor The<br \/>\nMusic Lesson van Vermeer in de expositie Vermeer &amp; Music in de National<br \/>\nGallery in Londen in 2013.<\/p>\n<div id='gallery-12' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6035'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"363\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/19-44.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/19-44.jpg 831w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/19-44-300x181.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/19-44-768x462.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6036'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"389\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/20-44.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/20-44.jpg 776w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/20-44-300x193.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/20-44-768x495.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>\u201cMein Junges Leben hat ein End\u201d was oorspronkelijk een eenvoudig volks-<br \/>\nliedje, waarop Jan Pieterszoon Sweelinck zes variaties componeerde. Het<br \/>\nwordt door kenners beschouwd als Sweelinck\u2019s meesterwerk en werd in 1894<br \/>\nals het eerste van zijn werken gepubliceerd. Een Engelse criticus schreef:<br \/>\n\u201cThe sense of reprise brought about by the return to the mood of the ope-<br \/>\nning in the final variation, even though the harmony and part-writing are<br \/>\nquite different, is surely a masterstroke\u201d.<br \/>\nGrote componisten gebruikten vaak melodie\u00ebn van bestaande liederen uit de<br \/>\nvolksmuziek om er hun eigen variaties op te componeren. Het vinden van een<br \/>\nsterke melodie is een gave op zich.<br \/>\nBij meesters van de melodie denk ik vooral aan Mozart, Chopin, Schubert,<br \/>\nVerdi, Puccini, maar ook aan Paul McCartney van The Beatles. De melodie<br \/>\nis de kortste weg naar het hart. Bob Dylan gebruikte ook wel eens een me-<br \/>\nlodie van een bestaande traditional folk song om zijn teksten op muziek<br \/>\nte zetten. De volksmuziek is de schatkamer van de melodie. De taal van<br \/>\nhet hart is die van de oprechte eenvoud.<\/p>\n<div id='gallery-13' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6037'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"363\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/21-37.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/21-37.jpg 832w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/21-37-300x180.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/21-37-768x462.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Bankbiljet van 25 gulden uit 1971 met een afbeelding van Jan Pieterszoon<br \/>\nSweelinck. Op de voorzijde van het bankbiljet van 25 gulden , dat in 1971<br \/>\nin omloop kwam en van de hand is van de bekende grafisch ontwerper Oxe-<br \/>\nnaar, staat een afbeelding van Jan Pieterszoon Sweelinck afgebeeld in de<br \/>\nkleur karmijnrood. Op de achterzijde is een lijnenpatroon afgebeeld, dit<br \/>\nstaat voor geluidsgolven. Het bankbiljet is voor het laatst gedrukt in<br \/>\n1995. Sweelinck is overigens de enige Nederlandse componist wiens beel-<br \/>\ntenis op papiergeld heeft gestaan. Ook een grappig weetje: popmuzikant<br \/>\nStef Bos is een directe afstammeling van Sweelinck, zo onthulde het<br \/>\ntelevisieprogramma Verborgen Verleden van de NTR in 2013.<\/p>\n<p>Zomerzegel uit 1935 van 12 1\/2 cent van Jan Pieterszoon Sweelinck, ontwor-<br \/>\npen door Willem van Konijnenburg.<\/p>\n<div id='gallery-14' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6038'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"500\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/22-38.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/22-38.jpg 500w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/22-38-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/22-38-300x300.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6039'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"295\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/23-34.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/23-34.jpg 1023w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/23-34-300x147.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/23-34-768x375.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Enkele CD-covers van muziek uit de tijd van Sweelinck en Vermeer:<br \/>\n&#8211; \u201cGo From My Window\u201d \u2013 Music for the Virginal van Colin Tilney, met oa.<br \/>\nmuziek van Sweelinck.<br \/>\n&#8211; \u201cMusic from the Time of Vermeer\u201d- Constantijn Huygens and his Musical<br \/>\nCircle, National Gallery Londen, met klavecimbel, luit, theorbe en<br \/>\nsopraan.<br \/>\n&#8211; Jan Pieterszoon Sweelinck, Complete Keyboard Works van L\u00e9on Berben.<\/p>\n<p>Op de website Essential Vermeer van Jonathan Janson zijn nog meer voor-<br \/>\nbeelden te vinden van muziek uit de tijd van Vermeer:<br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.essentialvermeer.com\/music\/music_start.html\">essential vermeer &#8211; vermeer and music<\/a><\/p>\n<div id='gallery-15' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6040'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"349\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/24-32.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/24-32.jpg 865w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/24-32-300x173.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/24-32-768x444.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>\u201cZonder Sweelinck, geen Bach\u201d. Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621) zou<br \/>\nje de Nederlandse Bach kunnen noemen als je kijkt naar zijn betekenis en<br \/>\ninvloed. Hij was een befaamd orgelbouwer en de laatste grote polyfonist.<br \/>\nSchrijver Maarten \u2019t Hart schreef over Bach: \u201c\u2026.als je je \u00e9cht in Bach<br \/>\nwilt verdiepen is er in feite maar \u00e9\u00e9n manier om in zijn wereld thuis te<br \/>\ngeraken. Dan moet je achter een spinet, klavechord, klavecimbel of kerk-<br \/>\norgel gaan zitten en bijvoorbeeld het Andante (BWV 940) spelen uit de<br \/>\nVijf kleine Pr\u00e9ludes. Niet meer dan tien maten, maar wel Bach in al zijn<br \/>\nonvergankelijke grootheid ten voeten uit\u201d.<\/p>\n<p>Das Wohltemperierte Klavier. Dit werk van Bach past misschien het best<br \/>\nbij de \u201cklavecimbel-schilderijen\u201d van Vermeer, zoals De Muziekles in Lon-<br \/>\nden. Net als Bach in zijn muziek, streeft Vermeer naar \u201cwelgetempereerde\u201d<br \/>\nschilderkunst, naar het vinden van zuivere visuele harmonie\u00ebn.<br \/>\nDas wohltemperierte Klavier, BWV 846-893 (Het welgetempereerde (= zuiver<br \/>\ngestemde) klavier, dikwijls afgekort als WTK), is een van de hoofdwerken<br \/>\nvan Johann Sebastian Bach, en speciaal geschreven voor klavecimbel, een<br \/>\nin zijn tijd gangbaar toetsinstrument. Het wordt tegenwoordig ook vaak<br \/>\nop de piano gespeeld. Het goedgestemde slaat op de in die tijd revolu-<br \/>\ntionaire welgetempereerde stemming van het instrument, een stemming waar-<br \/>\ndoor het mogelijk was om in alle toonsoorten (redelijk) zuiver te spelen.<\/p>\n<div id='gallery-16' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6041'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"248\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/25-23-1024x421.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/25-23-1024x421.jpg 1024w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/25-23-300x123.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/25-23-768x316.jpg 768w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/25-23.jpg 1215w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Via Sweelinck en Buxtehude naar de onbetwiste grootmeester van de<br \/>\ntoonkunst: Johann Sebastian Bach.<\/p>\n<p>Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621)<br \/>\nDietrich Buxtehude (1637-1707)<br \/>\nJohann Sebastian Bach (1685-1750)<\/p>\n<p>Vooral jonge orgelleerlingen uit Duitsland bekwaamden zich in Amsterdam<br \/>\nbij Sweelinck in het orgelspelen en het componeren. Tot zijn beroemdste<br \/>\nleerlingen behoorde Heinrich Scheidemann, die vervolgens weer de leer-<br \/>\nmeester werd van onder anderen Dietrich Buxtehude. Buxtehude zou later<br \/>\nop zijn beurt een groot voorbeeld worden voor de jonge Johann Sebastian<br \/>\nBach. Buxtehude is dus een \u201cgo-between\u201d tussen Sweelinck en Bach in een<br \/>\nononderbroken keten van meester en leerling. Het is dus niet overdreven<br \/>\nom te stellen dat we het beginpunt van Bachs voorgangers moeten zoeken<br \/>\nbij onze beroemde landgenoot Jan Pieterszoon Sweelinck. Sweelinck legde<br \/>\nde grondslag voor de unieke Noordduitse orgel- en componistenschool, waar-<br \/>\nuit ook Bachs kunst voor een groot deel is voortgekomen. Het bekende hier<br \/>\nrechts afgebeelde \u201cHaussmann-portret\u201d met pruik werd pas na de dood van<br \/>\nBach geschilderd.<\/p>\n<div id='gallery-17' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6042'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"423\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/26-23.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/26-23.jpg 714w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/26-23-300x210.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>De roem van Buxtehude verbreidde zich spoedig over Duitsland. Ook de<br \/>\ntoen nog jonge Bach kwam het kunstenaarschap van Buxtehude ter ore en<br \/>\nhij reisde in 1705 te voet van Arnstadt naar L\u00fcbeck (een afstand van<br \/>\n300 kilometer), om kennis te maken met het orgelspel en de compositiekunst<br \/>\nvan de vereerde meester. Deze muzikale pelgrimsvoettocht maakte op Bach<br \/>\nzo&#8217;n diepe indruk dat hij zijn gehele verlofperiode vergat en maanden te<br \/>\nlaat weer in Arnstadt terugkeerde. Hij heeft hier al die tijd de speel-<br \/>\nwijze en compositiekunst van Buxtehude als het ware ingedronken, want de<br \/>\ninvloed van Buxtehudes kunst op Bachs orgelmuziek is onmiskenbaar. Het<br \/>\nhier rechts afgebeelde \u201cErfurt-portret\u201d zou een portret van de jonge<br \/>\nBach zijn, links zijn oudere leermeester Buxtehude.<\/p>\n<p>Voor mij persoonlijk behoort het Largo ma non tanto in het Double Concerto<br \/>\nfor Two Violins in D minor, BWV 1043 van Bach in de uitvoering van de<br \/>\nberoemde Joodse violist Yehudi Menuhin tot de mooiste muziek ooit geschre-<br \/>\nven. Ook wel eens treffend omschreven als: \u201cthe most perfect piece of mu-<br \/>\nsic ever written, the winding helix of mind and heart\u201d. Het Largo klinkt<br \/>\nals een duet tussen twee violen, een tweegesprek, een beurtzang tussen<br \/>\ntwee geliefden die elkaar blijven zoeken en omspelen in hun eeuwige ver-<br \/>\nlangen naar de liefde. Dan weer dichtbij, dan weer veraf; innig ver-<br \/>\nstrengeld en soms weer onbereikbaar ver weg.<br \/>\nMuziek van troost en schoonheid in een volmaakte harmonie, die mij ook<br \/>\nzo raakt in de schilderkunst van Vermeer.<\/p>\n<p>Bach en Vermeer<\/p>\n<div id='gallery-18' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6043'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"400\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/27-22.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/27-22.jpg 755w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/27-22-300x199.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Op twaalf van de vijfendertig Vermeer-schilderijen komen muziekinstrumen-<br \/>\nten voor, waaronder kostbare klavecimbels en viola da gamba\u2019s. In de na-<br \/>\nlatenschap van Vermeer komt echter geen enkel muziekinstrument voor, dus<br \/>\nhet is onzeker of Vermeer of zijn huisgenoten zelf een muziekinstrument<br \/>\nbespeelden. Toch zijn er in de schilderstijl van Vermeer zeker visuele<br \/>\nparallellen met de muziek van zijn tijd te zien. Van populaire liefdes-<br \/>\nliederen tot de klavier-muziek van Sweelinck, de grootste componist uit<br \/>\nde Hollandse Gouden Eeuw en grondlegger van de toonkunst van Johann<br \/>\nSebastian Bach.<\/p>\n<p>De strakke hechte geometrie in sommige Vermeers doet denken aan de \u201cwis-<br \/>\nkundige\u201d structuur van de muziek van Sweelinck en Bach.<br \/>\nBach heeft overigens met Vermeer gemeen dat zijn kunst een tijd lang in<br \/>\nvergetelheid was geraakt: Bach werd herontdekt door de componist Felix<br \/>\nMendelssohn Bartholdy (1809-1847), Vermeer door de Franse kunsthistoricus<br \/>\nTheophile Thor\u00e9-B\u00fcrger (1807-1869). Van Bach weten we dat enkele Passies<br \/>\nen meerdere Cantates verloren zijn gegaan, en we weten ook dat er sprake<br \/>\nis van een paar \u201cMissing Vermeers\u201d, waaronder het topstuk \u201cDaer een Seig-<br \/>\nneur zijn Handen Wast in een Doorsiende Kamer\u201d, dat vermeld wordt in de<br \/>\nberoemde Dissius-veilinglijst uit 1696 en tot op heden nooit is terug-<br \/>\ngevonden.<\/p>\n<p>In de vergelijking van Bach met Vermeer zijn parallellen te trekken tussen<br \/>\nde klassieke muziek van Bach en de klassieke schilderkunst van Vermeer:<br \/>\nwat het contrapunt is voor Bach, is het perspectief voor Vermeer; de me-<br \/>\nlodie van Bach het licht van Vermeer, de mathematische structuur van Bach<br \/>\nde geometrische ordening van Vermeer, het Wohltemperierte Klavier de<br \/>\n\u201cklavecimbelstukken\u201d van Vermeer, Symfonie is Allegorie, de abstractie<br \/>\nin geluid de abstractie in licht. Wat noten zijn voor Bach zijn toonwaar-<br \/>\nden voor Vermeer. Vermeer is geharmoniseerde, zuivergestemde, gemusica-<br \/>\nliseerde schilderkunst. Het kalme onverstoorbare stromen van licht als de<br \/>\nmuziek van Bach.<\/p>\n<div id='gallery-19' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6044'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"375\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/28-18.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/28-18.jpg 806w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/28-18-300x186.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/28-18-768x476.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Fabritius (1622-1654) en Vermeer (1632-1675). Fabritius is de go-between<br \/>\ntussen Rembrandt en Vermeer.<br \/>\nCarel Fabritius wordt algemeen beschouwd als Rembrandts meest getalenteer-<br \/>\nde leerling. Fabritius schilderde historiestukken, portretten, stillevens<br \/>\nen stadsgezichten. Door zijn belangstelling voor lichtval, perspectief<br \/>\nen trompe-l&#8217;oeil was hij een van de grondleggers van de zogenoemde Delftse<br \/>\nschool waarvan Johannes Vermeer de bekendste vertegenwoordiger is.<br \/>\nAan zijn schildercarri\u00e8re kwam in 1654 abrupt een einde, toen hij op de<br \/>\nleeftijd van 32 jaar omkwam tijdens de ontploffing van het Delftse kruit-<br \/>\nmagazijn. Waarschijnlijk is een deel van zijn werk door deze ramp verlo-<br \/>\nren gegaan. Voor zover bekend zijn er zo&#8217;n vijftien schilderijen en een<br \/>\ntwaalftal tekeningen bewaard gebleven.<br \/>\nOf Carel Fabritius de leermeester was van Vermeer, daarvoor ontbreekt<br \/>\neen overtuigend concreet bewijs, maar al in de zeventiende eeuw werd<br \/>\nJohannes Vermeer wel degelijk als de artistieke erfgenaam van Carel<br \/>\nFabritius beschouwd. Dat blijkt bijvoorbeeld uit dit gedicht van Arnold<br \/>\nBon, de uitgever van Van Bleyswijcks Beschryvinge der stadt Delft uit<br \/>\n1667, waarin hij Fabritius in zijn treurdicht op de dood van de schilder<br \/>\nomschreef als het &#8220;beste troetel Kindt&#8221; van de &#8220;Konst-Goddin Pictura&#8221;.<br \/>\nIn zijn gedicht \u201cOp de droevige, en onghelukkigste Doot van den alderver-<br \/>\nmaarsten, en konstrycksten schilder. Carel Fabritius\u201d, besluit Arnold<br \/>\nBon met deze laatste strofe:<\/p>\n<p>\u201cSoo doov&#8217; dan desen Phenix t&#8217;onzer schade<br \/>\nIn &#8217;t midden en in &#8217;t beste van zyn swier,<br \/>\nMaar weer gelukkig rees&#8217; er uyt zyn vier (vuur)<br \/>\nVERMEER, die meesterlyck betrad zyn pade\u201d.<\/p>\n<div id='gallery-20' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6045'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"298\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/29-20.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/29-20.jpg 1015w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/29-20-300x148.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/29-20-768x378.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Woody Guthrie en Bob Dylan. Wat Buxtehude was voor Bach, was de Ameri-<br \/>\nkaanse folksinger Woody Guthrie voor de jonge Bob Dylan. Bach ondernam<br \/>\neen voettocht van driehonderd kilometer om Buxtehude te horen spelen.<br \/>\nDylan verliet zijn provinciale geboortestad Hibbing, Minnesota in het<br \/>\nnoorden om in New York zijn grote voorbeeld Woody Guthrie te ontmoeten.<br \/>\nElke kunstenaar begint met bewonderen. Bach bewonderde Buxtehude, Ver-<br \/>\nmeer bewonderde Fabritius, Bob Dylan bewonderde Woody Guthrie.<\/p>\n<div id='gallery-21' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6046'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"264\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/30-16-1024x448.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/30-16-1024x448.jpg 1024w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/30-16-300x131.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/30-16-768x336.jpg 768w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/30-16.jpg 1143w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6047'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"264\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/31-17-1024x448.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/31-17-1024x448.jpg 1024w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/31-17-300x131.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/31-17-768x336.jpg 768w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/31-17.jpg 1143w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Bijna alle Vermeer-schilderijen gaan over de liefde. Elke Vermeer is in<br \/>\nzekere zin een geschilderd liefdeslied.<\/p>\n<p>Liefdes-liedjes zoals een duet tussen Vrijer en Vrijster waren in de 17e<br \/>\neeuw even populair als die van The Beatles en The Rolling Stones in de<br \/>\njaren \u201960. Liederenboeken om samen uit te zingen werden in vele edities<br \/>\nuitgegeven, net zoals in hedendaagse amateurzangkoren popsongs uit de<br \/>\njaren \u201960 en \u201970 uit puur plezier voor het samen zingen uitgevoerd wor-<br \/>\nden.<br \/>\nUit de popmuziek van de \u201cGouden\u201d jaren \u201960 is de album-cover van het<br \/>\nBeatles-album Revolver uit 1966 overigens mijn persoonlijke favoriet.<br \/>\nEen kunstwerk op zichzelf, in mijn ogen stijlvoller en mooier dan de<br \/>\niconische en meer kleurrijke Sgt Pepper-albumcover uit 1967.<\/p>\n<p>De kracht van de Hollandse muziek in de 17e eeuw ligt niet zozeer in de<br \/>\ningewikkelde polyfonie of Barok-composities, maar eerder in de eenvoudig-<br \/>\nste van alle muziekgenres: het lied, dat in de Gouden Eeuw een enorme<br \/>\npopulariteit genoot. De muzikale kracht ervan ligt vooral in het pure<br \/>\nplezier om te zingen in alle lagen van de bevolking. Hun muziekhonger<br \/>\nwerd eerder door dichters als Constantijn Huygens, Vondel, Cats en<br \/>\nHooft gevoed en gestild, dan door grote componisten.<\/p>\n<p>Dezelfde burgers die dol waren op deze populaire liederen, waren ook de-<br \/>\ngenen die een grote liefde koesterden voor schilderijen en deze in grote<br \/>\ngetalen kochten om ze in hun eigen huis op te hangen. In bijna elk vertrek<br \/>\nin een gemiddelde burgerwoning hingen \u00e9\u00e9n of meerdere schilderijen. Om<br \/>\neen idee van de populariteit van schilderijen te geven: er zijn schat-<br \/>\ntingen dat er in de Gouden Eeuw zo\u2019n vijf \u00e0 zes miljoen schilderijen<br \/>\nzijn geproduceerd\u2026.<\/p>\n<div id='gallery-22' class='gallery galleryid-6016 gallery-columns-3 gallery-size-large'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6048'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"352\" height=\"500\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/32-14.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/32-14.jpg 352w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/32-14-211x300.jpg 211w\" sizes=\"auto, (max-width: 352px) 100vw, 352px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?attachment_id=6049'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"604\" height=\"297\" src=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/33-14.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/33-14.jpg 1018w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/33-14-300x147.jpg 300w, https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/33-14-768x377.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>\u201cVariaties op Vermeer \u2013 een muzikale vertelling\u201d is een hedendaagse mu-<br \/>\nziektheatervoorstelling in het Vermeer Centrum in Delft uit 2016 met kla-<br \/>\nvier en viola da gamba-muziek van Huygens en Sweelinck.<\/p>\n<p>De hedendaagse componist Louis Andriessen schreef in 2004 de veelgeprezen<br \/>\nopera \u201cWriting To Vermeer\u201d in een enscenering van Peter Greenaway en Sas-<br \/>\nkia Boddeke. Ik zag deze opera in de Stopera in Amsterdam, en was met<br \/>\nname onder de indruk van de visuele schoonheid van het toneelbeeld met<br \/>\nmooie videoprojecties van handschriften, tegelvloeren, schilderijen en<br \/>\nnagespeelde Vermeer-scenes.<\/p>\n<p>Schrijfster Anna Enquist en pianist Ivo Jansen brachten een CD uit, met<br \/>\npianostukken uit de roman Het Geheim van Anna Enquist over het levens-<br \/>\nverhaal van een concertpianiste. In haar verhalenbundel De Kwetsuur<br \/>\nkomt een verhaal voor, dat zich afspeelt rondom een verdwenen schilde-<br \/>\nrij van Vermeer en een hedendaagse vrouw in Delft: \u201cDaer een seigneur<br \/>\nzijn handen wast\u201d. Onder de pianostukken op de CD staan onder meer de<br \/>\nonvolprezen Goldberg variaties en Das Wohltemperierte Klavier van Bach.<\/p>\n<p>Enkele muziekvideo\u2019s op YouTube met topstukken van Sweelinck en Bach:<\/p>\n<p>Jan Pieterszoon Sweelinck: Onder een Linde Groen, gespeeld door Katja<br \/>\nSager op het Kuhn orgel in Wallisellen\/Z\u00fcrich:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Sweelinck: Onder een linde groen\" width=\"604\" height=\"340\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/24bgOamgT1M?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Johann Sebastian Bach Concerto en La mineur pour 4 clavecins BWV 1065<br \/>\nPascale M\u00e9lis \u00e0 l&#8217;orgue St. Clodoald St. Cloud:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Bach Concerto en La mineur pour 4 clavecins BWV 1065 Pascale M\u00e9lis \u00e0 l&#039;orgue St. Clodoald St. Cloud\" width=\"604\" height=\"340\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/P_04cAXL_tk?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Johann Sebastian Bach &#8211; Double Violin Concerto in D minor, 2nd<br \/>\nmovement, Largo:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Bach - Double Violin Concerto in D minor 2nd movement, Largo\" width=\"604\" height=\"453\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/Fo0K_n3VLG4?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De strakke hechte geometrie en perspectieflijnen in sommige Vermeer-schil- derijen doen denken aan de formele \u201cwiskundige\u201d structuur in de muziek van Sweelinck en Bach. Vroeg in de Hollandse Gouden Eeuw legde Jan Pieterszoon Sweelinck de grondslag voor de unieke Noordduitse orgel- en componisten- school, waaruit later de volgens velen grootste componist aller tijden zou voortkomen: &hellip; <a href=\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/?p=6016\" class=\"more-link\">Lees verder <span class=\"screen-reader-text\">Van Sweelinck naar Bach en de &#8220;Klavierschilderijen&#8221; van Vermeer<\/span> <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-6016","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-schilderijen"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6016","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6016"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6016\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6055,"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6016\/revisions\/6055"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6016"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6016"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6016"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}