\u201cI stop thinking,
\n swim in silence,
\n and the truth comes to me.’
\n Albert Einstein<\/p><\/blockquote>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/00-18.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\tDe verstilde New Yorkse straatgezichten van kunstenaar Richard Estes
\n(1932 – ) tonen een hyperrealistische werkelijkheid, met een licht dat
\nkristalhelder weerspiegelt in het glas van winkeletalages, caf\u00e9s en kan-
\ntoorgebouwen. Eind jaren 60 brak Richard Estes met de destijds dominante
\nbeweging van het abstract expressionisme in de schilderkunst en speelde
\nhij een sleutelrol bij de herwaardering voor realistische schilderkunst.
\nNet als Vermeer ontwikkelden de fotorealisten een schilderstijl, geba-
\nseerd op de unieke uiterlijke beeldeigenschappen van de fotocamera en de
\nfotografie: schilderijen, die eruit zien als \u201cveredelde foto\u2019s\u201d.
\n“Richard Estes (born May 14, 1932 in Kewanee, Illinois) is an American ar-
\ntist, best known for his photorealist paintings. The paintings generally
\nconsist of reflective, clean, and inanimate city and geometric landscapes.
\nHe is regarded as one of the founders of the international photo-realist
\nmovement of the late 1960s, with such painters as Chuck Close, Ralph Go-
\nings and Don Eddy”.
\nAuthor Graham Thompson writes “One demonstration of the way photography
\nbecame assimilated into the art world is the success of photorealist
\npainting in the late 1960s and early 1970s. It is also called super-
\nrealism or hyperrealism and painters like Richard Estes, Audrey Flack,
\nand Chuck Close often worked from photographic stills to create pain-
\ntings that appeared to be photographs.”<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/01-59.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/02-60.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDit soort geschilderde stadsgezichten zijn het stijlkenmerk geworden van
\nde Amerikaanse fotorealist Richard Estes: spiegelende glasruiten van win-
\nkels en gebouwen in het moderne New York. Fotorealisme wordt wel eens ba-
\ndinerend weggezet als \u201cnageschilderde foto\u2019s\u201d, meestal door zelfverklaar-
\nde kunstenaars die zich niet gehinderd voelen door een totaal gebrek aan
\ntechniek en kunnen. Het \u201ceigen briljante, geniale, originele idee\u201d is
\nheilig, de uitvoering voor hen bijzaak. Alsof kunst geen zaak meer zou
\nzijn van \u201ckunnen\u201d of \u201ckunde\u201d. Met een \u201cgeniaal idee\u201d heb je nog geen
\ngoed schilderij. Het Amerikaanse Fotorealisme is ook een herwaardering
\nvan het ambacht en het realisme in de traditie van de Hollandse Meesters
\nin de Gouden Eeuw: \u201cMimesis\u201d, schilderkunst als bedrieglijk echte na-
\nbootsing van de werkelijkheid. Het was ook een breuk van Amerikaanse
\nkunstenaars met het onderwerp- en voorstellingsloze, non-figuratieve
\nAbstract Expressionisme van kunstenaars als Rothko, Newman en Pollock.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/03-60.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/04-55.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDe wereld van de neon reclames en de Coca Cola consumptiecultuur, waarvan
\nTimes Square in New York het \u201ctempelplein\u201d is. Voor de tempel van \u201cthe
\nneon-god they made\u201d, zoals Simon & Garfunkel die bezingen in the \u201cSound
\nof Silence\u201d. Wel een feest voor de zintuigen voor een fotorealistisch
\nkunstschilder als Richard Estes. De ultieme verheerlijking van materia-
\nlisme, consumptie en de zinnenprikkelende verleidingskunst van de recla-
\nmewereld. Wat je er ook van vindt, kleurrijk is het wel, als voor een
\nkind in een snoepwinkel.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/05-54.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/06-53.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDe lege stadsgezichten van Richard Estes zonder mensen keren nu weer terug
\nin tijden van de Corona-pandemie. In de begintijd van Estes was er een
\nverplichte zondagsrust en waren de straten van New York op zondag leeg en
\nverlaten, zelfs op Times Square. De telefooncel is op zichzelf ook alweer
\neen museumstuk uit een vervlogen tijdperk geworden in deze tijd, waarin
\niedereen een eigen smartphone heeft. De wereld blijft in verandering en
\ndaaraan ontleent de realistische schilderkunst haar bestaansrecht: omdat
\nde wereld zich steeds blijft vernieuwen, levert een traditioneel medium
\nals de schilderkunst toch steeds weer verrassend nieuwe beelden en kunst-
\nwerken op. Zoals de Impressionisten in het Parijs van eind 19e eeuw en de
\nPhotorealisten in het New York in de jaren \u201960 en \u201970.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/07-52.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/08-54.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nNaast zijn olieverfschilderijen ging Richard Estes zich ook toeleggen op
\nzeefdrukken van zijn \u201cspiegel-scenes\u201d, zoals de bekende \u201cGrant\u2019s\u201d-
\nzeefdruk.
\nAanvankelijk had Estes een baan als commerci\u00ebel illustrator (net als Ed-
\nward Hopper overigens), maar werd hij na verloop van tijd ontslagen. Na
\neen periode van leven van een uitkering ging hij, in weerwil van de heer-
\nsende mode van abstracte kunst, zijn eigen werk maken in fotorealis-
\ntische stijl. Na een tijd lang vergeefs leuren met zijn schilderijen
\nkreeg hij begin 1968 een tentoonstelling bij de Allan Stone Gallery aan
\nde East 86th Street in Manhattan en wist hij al zijn werken in \u00e9\u00e9n keer
\nte verkopen. Het was de eerste tentoonstelling van een schilder van een
\ngroep Amerikaanse kunstenaars, die vervolgens snel bekendheid zouden
\nverwerven als de Photorealists. The rest is history, heet het dan. <\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/09-51.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nNet als Vermeer leeft Estes zich graag uit in geometrisch\/perspectivische
\neffecten als in dit schilderij van de Brooklyn Bridge in New York. Op de
\nachtergrond zijn nog de Twin Towers te zien, als symbolen van het opti-
\nmisme van de jaren \u201960 en \u201970. De aanslagen van 11 september 2001 lijken
\neen voorbode van een minder zonnig tijdperk, met de dreigende gevolgen
\nvan de huidige wereldwijde Corona-pandemie als voorlopig dieptepunt.
\nMaar er is niets nieuws onder de zon: ook het Delft van Vermeer had te
\nmaken met een grote ramp: de Delftse Donderslag in 1654. Op Vermeers
\nlatere Gezicht op Delft uit 1661 is daarvan niets meer te zien. Kunst is
\nwat de menselijke ziel verheft boven de barbarij. De troost van de
\nschoonheid.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/10-51.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nEen geheel eigen specialisme van Richard Estes is het simultaan afbeelden
\nvan binnen- en buitenruimte: een straattafereel en het interieur van een
\nstadsbus. De analoge fotocamera kon die sterke lichtcontrasten niet in
\n\u00e9\u00e9n opname vangen. Estes combineerde in zijn schilderijen binnen- en bui-
\ntenopname tot \u00e9\u00e9n volmaakt uitgelicht beeld. Een goede digitale camera
\nkan dat technische trucje tegenwoordig voor een deel zelf doen via de
\nopnamemodus van Dynamic Range. Persoonlijk vind ik de technische beeld-
\nfouten van een fotocamera als overstraling, onscherpte, chromatische
\nabberratie en vertekend perspectief een eigen charme en schoonheid heb-
\nben, waar Vermeer juist zijn voordeel mee deed bij zijn gebruik van de
\ncamera obscura als hulpmiddel in zijn schilderkunst.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/11-49.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nNet als Vermeer past Estes graag het \u00e9\u00e9npuntsperspectief toe, waardoor je
\nals het ware in het schilderij gezogen wordt; in dit zonovergoten voor-
\nbijglijdende tafereel gezien van binnen uit het openbaar vervoer. Het per-
\nspectief van de bewegende camera als in een road movie. Het is een bele-
\nvenis op zich om de straten, spiegelende gevels en neonreclames van New
\nYork aan je voorbij te zien trekken als in een film, terwijl je door het
\nraam kijkt vanuit het interieur van een stadsbus.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/12-52.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/14-49.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/15-52.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nEen dagscene en een nachtscene in de specialiteit van Richard Estes: de
\nbinnen-buiten scene in \u00e9\u00e9n beeld. Een jonge vrouw of meisje dat op haar
\nsmartphone kijkt bij het raam van een stadsbus of trein is misschien het
\nhedendaagse equivalent van een brieflezende vrouw aan het venster van
\nVermeer.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/16-49.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/17-51.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nEstes vermeed vaak het afbeelden van de iconische gebouwen in New York en
\nhet afbeelden van mensen; in dit binnen-buiten schilderij laat hij echter
\nwel een buspassagier zien en het beroemde Chrysler-building met zijn
\nprachtige Art Deco-spits, voor mij de mooiste skyscraper van New York.
\nNet als Edward Hopper houdt Estes van de leegte en eenzaamheid van Ameri-
\nkaanse steden; de melancholische stemming van \u201cthe happy sadness of mag-
\nnificent desolation\u201d, waar veel fotografen erg van houden. Net zoals je
\nenergie kunt krijgen van een goed Blues-nummer. Bij Vermeer staat steeds
\neen vrouw, de menselijke figuur, centraal, zij vormt het hart van de
\nintieme, verstilde wereld in zijn schilderijen. Vermeer is een humanist.<\/p>\n
Weerspiegelingen.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/18-49.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/19-46.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/20-46-1024x426.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nRichard Estes leefde zich graag uit in het weergeven van weerspiegelingen
\nvan skyscrapers van New York in de glanzende ruiten en lak van stilstaande
\nauto\u2019s op parkeerplaatsen. Kunst is spiegeling. Spiegelingen laten de wer-
\nkelijkheid oplossen in abstracte vormen en geven verrassende visuele ef-
\nfecten.
\nNet als bij Vermeer komt in het fotorealisme de abstractie via de achter-
\ndeur toch weer naar binnen. Het fotorealisme was een reactie op het domi-
\nnante abstract expressionisme van Rothko, Newman en Pollock. Estes ver-
\nwoordt het zelf prachtig in een metafoor van muziek en een mooie melodie.
\nOok Vermeers realistische schilderijen laten een zuivere, abstracte
\nschoonheid zien. Realisme met een mooie abstracte melodie. Abstractie tilt
\nrealisme naar een hoger nivo en prikkelt de verbeelding.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/21-39.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/22-40.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/23-36.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nRichard Estes aan het werk in zijn atelier: in plaats van de schilderstok,
\nwaar Vermeer zijn hand op liet rusten tijdens het schilderen, werkt Estes
\naan een bijzondere zelfgebouwde ezel-stellage met verschuifbare latten,
\ndie zijn schilderhand op elke plek in het schilderij maximale controle en
\nhouvast geven. Het is niet ondenkbaar dat Vermeer ook een dergelijke stel-
\nlage had, om bijvoorbeeld kaarsrechte perspectieflijnen te kunnen trekken.
\nOok Vermeer streefde steeds meer naar controle van zijn schilderhand. Es-
\ntes heeft ook een private stichting Acadia opgericht, die workshops geeft
\naan gevorderde fotorealistische kunstschilders. Hij heeft kritiek op he-
\ndendaagse galeriehouders, die zich louter focussen op jonge talenten.
\nEindexamen-exposities van kunstacademiestudenten laten maar al te vaak
\neen matig tot bedroevende kwaliteit van uitvoering zien. Het is een ge-
\ngeven feit, dat een realistische kunstschilder zeker tien tot twaalf jaar
\nnodig heeft om echt h\u00e9\u00e9l goed te worden. Een overtuigend fotorealistisch
\nschilderij staat of valt met het vermogen van de kunstenaar om de juiste
\ntoonwaarden.en subtiele, delicate overgangen weer te geven. Een \u201cabsoluut\u201d
\noog en een zeer vaste hand zijn onontbeerlijk.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/24-34-1024x459.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n\u201cThe Painter and his Camera\u201d. Waar Vermeer als schilder waarschijnlijk ge-
\nbruik maakte van een Camera Obscura, maakte Estes aan het begin van zijn
\ncarri\u00e8re foto\u2019s van stadsgezichten met een analoge Linhof groot formaat
\ncamera op statief. Later ging hij gebruik maken van handzamere digitale
\ncamera\u2019s om gemiddeld zo\u2019n 150 foto\u2019s te maken als uitgangspunt voor \u00e9\u00e9n
\nschilderij. Een digitale compactcamera leent zich vooral voor spontane en
\nsnelle snapshots; een groot formaat camera dwingt een fotograaf om langer
\nen beter naar zijn onderwerp te kijken, zijn kader en compositie te bepa-
\nlen en is daarmee een langzamer en meditatiever medium voor een fotograaf.
\nLeent zich beter voor ultrascherpe, detailrijke en verstilde fotobeelden.
\nDoor het op de juiste wijze aan elkaar stitchen van meerdere kleinbeeld
\ndigitale opnamen kan overigens ook een heel bruikbare bronfoto met hoge
\ndetailscherpte en resolutie worden verkregen voor een fotorealistisch
\nschilderij.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/25-25.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n\u201cIn 1989 Louis K. Meisel published his first book \u201cPhotorealism\u201d on The
\nAmerican Photorealists. It contains very contemporary and skilled works
\nin oil, and shows works of painters combining traditional oil technique
\nwith nowadays and common subjects. Among them Richard Estes with his ar-
\nchitectural paintings, Don Eddy, Ralph Goings and Chuck Close\u201d. De fotorealisten uit New York doen denken aan de Hollandse genreschilders
\nuit de zeventiende eeuw, met ieder hun eigen specialisme en genre met een
\nhedendaags Amerikaans onderwerp. Hieronder een aantal van de fotorealisten
\nuit de entourage van Richard Estes en de Louis K. Meisel Gallery in New
\nYork.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/26-25-1024x346.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDon Eddy is vooral bekend om zijn fotorealistische schilderijen van motor-
\nbikes en auto\u2019s als Volkswagens met weerspiegelingen op glanzende ver-
\nchroomde onderdelen als wieldoppen, bumpers en koplampen. Ook hij is uit
\nde stal van fotorealistische schilders rond de galerie van Louis K.Meisel
\nin New York. Tegenwoordig maakt hij meer metafysisch geori\u00ebnteerde schil-
\nderijen in een heel andere stijl.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/27-24-1024x384.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nOok Ralph Goings is uit de stal van de fotorealisten van de Meisel Gal-
\nlery. Beroemd zijn zijn stillevens van Heinz ketchup flessen en zoutvaat-
\njes uit de Diners in New York op groot formaat. American Fast Food als
\nkunst. Ook de Nederlandse fotorealistische kunstschilder Tjalf Sparnaay
\nheeft zich gespecialiseerd op Fast Food-schilderijen op groot formaat:
\nspiegeleieren, slakommen, ketchupflessen, etc.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/28-20-1024x389.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDe beroemdste Amerikaanse fotorealist is wellicht Chuck Close uit New York
\nmet zijn metershoge portretten in airbrush-techniek, zoals dit vroege \u201cBig
\nSelf Portrait\u201d uit 1968. Chuck Close is een verklaard bewonderaar van de
\n\u201ccamera-schilderkunst\u201d van Vermeer. Hij werkt veel met groot formaat Pola-
\nroidcamera\u2019s als basis voor zijn portretten. Ook \u201cFrank\u201d en \u201cPhilip\u201d zijn
\nbekende portretwerken. \u201cPhilip\u201d is een portret van de jonge minimal music
\ncomponist Philip Glass uit New York. In zijn latere werken laat Close het
\nzuivere fotorealisme uit zijn begintijd meer los en experimenteert hij met
\neen verdergaande abstrahering van zijn schilderijen. Hij zoekt de grenzen
\nop van de abstractie versus de leesbaarheid en herkenbaarheid van zijn
\nbeelden.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/29-22.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/30-18.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nDe bekendste Nederlandse fotorealist is Tjalf Sparnaay (1954 – ): zijn
\ngenre\/specialisme is \u201cFast Food\u201d, Een gebakken ei, een glazen kom met sa-
\nlade, een hamburger, maar ook ansichtkaarten van Vermeerschilderijen in
\ncellofaan als knipoog naar de meester. In het volgende statement betuigt
\nhij zijn bewondering voor de fotorealisten uit New York en Vermeer: \u201cMy favorite artists are Johannes Vermeer, Rembrandt and the American
\nPhotorealists from Louis K. Meisel’s first book Photorealism. When I saw
\nthose very contemporary but skilled works in oil it was the click and
\njustifies combining my traditional oil technique with nowadays and common
\nsubjects. Richard Estes because of his architectural wideness, Ralph Go-
\nings because of his more intimate interiors and still lives and Charles
\nBell of his spectacular blow-ups from little, colorful, daily things
\nchildren like. And of course, Tom Blackwell and Don Eddy made like me
\nreflections to paint and Ben Schonzeit makes me love the abstraction of
\nstill life on large scale\u201d.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/31-19-1024x403.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\nNet als ikzelf heeft Richard Estes een fascinatie voor Public Transport,
\nopenbaar vervoer als metro, stadsbussen of de ferryboot tussen Manhattan
\nen Staten Island. Zelfs een lege bus of verlaten treincoup\u00e9 heeft een
\ngeheel eigen schoonheid van symmetrie, ritme en perspectief.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/32-16.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"https:\/\/www.thijnvandeven.nl\/wp-content\/uploads\/33-16.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n