Gezien op internet: schilderijen van César Cordova, Mexicaans kunstschilder
met een vleugje Vermeer.
“Every child is an artist.
The problem is how to remain an artist
once he grows up”
Pablo Picasso
Op het internet stuit je regelmatig op hedendaagse “Variaties op
Vermeer“, soms met een vleugje erotiek. Zoals de Mexicaanse kunst-
schilder César Cordova in zijn “Hotel Vermeer”-serie laat zien, kun
je met Vermeer-spielereien alle kanten op……
“…..je consultai le catalogue:
Vue de la ville de Delft,
du côté du canal,
par Jan van der Meer de Delft.
Tiens ! en voilà un que nous ne
connaissons pas en France, et qui
mériterait bien d’être connu !”
Theophile Thoré-Bürger
De naam van Théophile Thoré-Bürger is vooral verbonden met de
herontdekking van het werk van Johannes Vermeer. Thoré-Bürger’s
interesse in Vermeer werd gewekt in 1842 toen hij Het Gezicht op
Delft zag in het Mauritshuis in Den Haag. In een tijd waarin
Vermeer’s naam nog volledig onbekend was. Hij was dermate onder
de indruk van Het Gezicht op Delft dat hij een groot deel van zijn
leven wijdde aan zijn zoektocht naar andere werken van deze schilder.
In de Gazette des Beaux Arts van 1866 verscheen zijn eerste publicatie
en catalogus van Vermeer’s schilderijen. Ook al zaten er wel enige
foutieve toeschrijvingen tussen – hem komt de eer toe als eerste het
genie van Vermeer herkend te hebben, een ontdekking waarvan een heden-
daags kunsthistoricus alleen maar van kan dromen…….
Zijn graf is nog te vinden in de 48e divisie van de beroemde begraaf-
plaats Père Lachaise in Parijs, temidden van grootheden als Chopin,
Delacroix, Balzac, Proust, Jim Morrison, Callas, Piaf…..
Heddy Honigmann heeft overigens een prachtige film “Forever” gemaakt
over de bezoekers van Père Lachaise in Parijs, de stad die zijn kunste-
naars ook in deze tijd nog oprecht eert en bewondert.
Bekijk een fragment op YouTube:
Gezien in Gemeentemuseum in Den Haag, 19 augustus 2014:
Mark Rothko, zaal met Seagram Paintings.
“And the princess and the prince discuss
what is real and what is not
it doesn’t matter inside the Gates of Eden”
Bob Dylan.
In de Rothko-expositie in Den Haag was de gedempt verlichte zaal
met de Seagram-paintings mijn favoriet. Ik zie in sommige
schilderijen een Poort of Venster naar een andere werkelijkheid.
Als jonge student zwierf ik 3 maanden als lowbudget backpacker rond
door Griekenland en sliep ik boven op een heuvel in de open lucht op
het eiland Naxos met uitzicht op de monumentale tempelpoort van de
Apollo-tempel met een wijds uitzicht op de Egeïsche Zee. Die poort
maakte een enorme indruk op mij als een bijna religieuze metafoor in
marmer.
“Truth is an arrow
and the Gate is narrow
that it passes through”
Bob Dylan
Ik moet weer aan die tempelpoort op Naxos denken, als ik
Simon Schama in de BBC-serie “The Power of Art” hoor spreken over
de Seagram Paintings in de Rothko Room in de Tate Modern in Londen:
“Look at this one, what do you see ?
A hanging veil suspended between two columns ?
An opening that beckons or denies entrance ?
A blind window ?
For me it is a gateway.
If some of those portals are blocked,
others open into the unknown space that Rothko talked about.
A place where only art can take us.
Away from the buzzing static of the moment
towards the Music of the Spheres………
………. This isn’t about “Now”, this is about “Forever”.
This is a place where you come to sit in the low light,
and feel the aeons rolling by, to be taken towards the Gates
that open to the treshholds of eternity, to feel the poignancy of
our comings and our goings, our entrances and our exits,
our births and our deaths, womb, tomb, and everything in between.
Can art ever be more complete, more powerful ? “
In het schilderij “Lesende” van Gerhard Richter klinkt iets door
door van Vermeer en Rothko tegelijk.
Rothko: “……..many of those who are driven to this life,
are desperately searching for these pockets of silence,
where we can root and grow………”.
Wellicht zijn de schilderijen van Rothko en Vermeer precies dát
voor mij: “pockets of silence”, een stille ruimte waar je weer
in contact kunt komen met je ziel.
“Third Space” – James Turrell, combinatie van Camera Obscura en Skyscape
bij Zentrum für Internationale Lichtkunst in Unna, Duitsland.
“My work is made of light.
It’s not about light or a record of it,
but it is light.
Light is not so much something that reveals,
as it is itself the revelation”
James Turrell
De hedendaagse Amerikaanse licht-kunstenaar James Turrell maakte
naam met zijn “Sky Spaces”. Een daarvan is een installatie in de vorm van
een grote Camera Obscura, die hij liet bouwen bij het Zentrum für Internationale
Lichtkunst in Unna, Duitsland. Het gebouw oogt als een enorme “op zijn rug
liggende” fotocamera in beton, met de lens op de hemel gericht.
Het gebouw bestaat uit twee delen:
Het onderste verduisterde deel is het deel waar de beschouwer
het door een grote lens geprojecteerde lichtbeeld van de luchten erboven
kan bewonderen.
Het bovenste deel is de eigenlijke Sky Space waar de bezoeker het natuur-
lijke beeld van de hemel kan zien, die als een enorme hemelkoepel boven hem
lijkt te zweven. Turrell laat ons de alledaagse lucht zien, die echter op
kunstmatige wijze geënsceneerd wordt, waardoor het een onalledaagse licht-
ervaring wordt.
Met name tijdens het uur van de zonsondergang ontmoeten het natuurlijke
buitenlicht en het kunstlicht binnen elkaar in de Skyscape, waardoor de
hemel in een kleurvlak verandert, dat de ruimte van de hemel lijkt af te
sluiten, terwijl het juist de hemel zelf is.
„Vaak kijken wij naar de hemel en denken dat ze zo ver weg is.
Maar mijn Skyspaces brengen de hemel dichtbij tot aan het plafond van de
ruimte waarin men zich bevindt“ – James Turrell
Ook de lichtschilderijen van Vermeer doen denken aan het
betoverende lichtbeeld in een Camera Obscura en zouden ook
gezien kunnen worden als een vorm van lichtkunst.
In de woorden van Simon Schama: “Vermeer ís Light” klinkt het
motto van James Turrell door: “My work is made of light”.
Bron en link naar website Zentrum für Internationale Lichtkunst in Unna: James Turrell in Unna
James Turrell Camera Obscura in Unna is te zien op YouTube:
