“Vermeer in Groningen” – Helmantel, Röling en Sebens

“Schilderen is een vlucht
in pure concentratie”
Matthijs Röling

Wie op zoek gaat naar de invloed van Johannes Vermeer op
hedendaagse Nederlandse schilders komt vroeg of laat zeker
ook in Groningen terecht.

Henk Helmantel, Matthijs Röling en Piet Sebens behoren alle
drie tot de Noordelijke Realisten, afkomstig uit de kring
rond de Minerva-academie in Groningen, waar de traditie van
het schildersambacht van de oude meesters nog springlevend is,
overigens zonder de vernieuwingen in de moderne kunst uit het
oog te verliezen.

Henk Helmantel schildert zijn klassieke stillevens altijd in
natuurlijk, helder daglicht bij een raam in zijn atelier in
het Groningse Westeremden, zoals Vermeer zijn interieur-
stukken altijd schilderde in raam-daglicht. De monumentale
stillevens van Helmantel zijn zeer gezocht bij verzamelaars.

Ze staan misschien dichter bij Heda en Claesz met hun donkere
achtergronden dan bij Vermeer met zijn lichte achtergronden.
Hij heeft met Vermeer dat feilloze hollandse gevoel voor een
harmonieuze compositie gemeen. Helmantel begon met het schil-
deren van stillevens in de traditie van de hollandse meesters
in de jaren ’70, waarin dat op de kunstacademies “not done”
was: te ouderwets en niet vernieuwend. Toen “experiment” het
toverwoord was en “ambacht” een stoffig imago had. Helmantel
is gewoon zichzelf gebleven en zoals altijd komt wat goed is
uiteindelijk vanzelf bovendrijven.

Een Helmantel is ook moeiteloos te herkennen tussen de vele
hedendaagse schilders, die werken in de traditie van het
hollandse stilleven. Hij heeft een superieure stijl en
kwaliteit, een meester in zijn genre.

In Helmantel’s kerkinterieurs van Groningse dorpskerken
vind je ook een vleugje Vermeer in het strijken van het
heldere daglicht over witgekalkte muren.

Zie ook de website van Henk Helmantel:
Website Helmantel

Matthijs Röling heeft een meer impressionistische stijl, maar
net als bij Vermeer is in zijn werk de kleur blauw de koningin
van alle kleuren. Die kleur blauw komt ook tot volle bloei in
zijn grote wandschilderingen voor de aula van de Universiteit
Groningen en de Blauwe Kamer in het Nijsinghhuis in Eelde.

Róling schildert in heldere, vrolijke en frisse kleuren met
een levendige, losse, spontane toets. In muurschilderingen
laat hij het druipen van de verf deels gewoon staan; wat de
Italianen “sprezzatura” noemen: doen alsof alles wat hij
schildert hem geen enkele moeite kost. Smaakvolle, schijnbare
achteloosheid.

Samen met Wout Muller schilderde hij prachtige plafond-
schilderingen van sterrenhemels. Van zijn tuin in Ezinge
maakte hij vele “Hortus Conclusus”- schilderijen. Een
besloten hof van schoonheid, dat is zijn streven.

In zijn vroege schilderijen schilderde hij fijner en
preciezer, zoals in deze hommage aan Vermeer, uit een
serie van de vier seizoenen.

Voor meer werken en informatie over Matthijs Röling:
Werken Röling – Art Revisited
Werken Röling – Collectie Harms Rolde

 

In de kleine ingetogen, heldere stillevens van Piet Sebens
zie je ook dat koele daglicht en evenals Vermeer speelt hij
ook met subtiele onscherpte, contourovergangen en pointillé-
stippeltjes om het licht te laten vloeien en sprankelen.

Net als bij Vermeer moet je als fijnproever de originele
schilderijen van Sebens zien, om de schoonheid van die
subtiele effecten ten volle te kunnen genieten.

Sebens is ook duidelijk een liefhebber van Chinees porselein
en chinoiserieën, in de Gouden Eeuw de bron waaruit het Delfts
blauw zou voortkomen. Sebens schildert zijn stillevens tegen
de achtergrond van een witte muur, evenals Vermeer.

In high-key, in lichtere toonwaarden. Sebens zoekt vooral de
verstilling en contemplatie, zoals Morandi die in zijn
stillevens zocht. Zijn enige criterium voor het maken van een
schilderij is schoonheid.

Zie ook de website van Piet Sebens:
Website Piet Sebens

In deze YouTube-video is (vanaf 1:00) een fragment te zien met
Wim Pijbes in de Blauwe Kamer met muurschilderingen van Matthijs
Röling in het Nijsinghhuis in Eelde, Groningen:

Nog een YouTube-video over het Nijsinghhuis in Eelde van
RTV-Drenthe: